سوره انعام — آيت 7

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قِرْطَاسٍ: ڪاغذ يا لکت وارو صفحو، يعني اهڙو ورق جنهن تي ڪجهه لکيل هجي.
• فَلَمَسُوهُ: پوءِ ان کي پنهنجن هٿن سان ڇُهيائون، لمس ڪرڻ جو مطلب آهي هٿ لائڻ ۽ محسوس ڪرڻ.
• سِحْرٌ مُّبِينٌ: پڌرو ۽ بيشڪ جادو، يعني اهڙو جادو جيڪو ڪنهن به ڳجهي شيءِ کان نه پر کلي عام نظر اچي.
• تَعَنُّتُ: ضد ۽ هٺ ڪرڻ، يعني صرف ان ڪري نه مڃڻ جو ارادو ڪرڻ ته حق قبول نه ڪجي.

2) آيت جي تفسير:

اي پيغمبر! جيڪڏهن اسان توهان تي آسمان کان هڪ اهڙو ڪتاب لکت ۾ لاهيون ها جيڪو ڪاغذ جي صفحن تي لکيل هجي ها، ۽ اهي ڪافر پنهنجي اکين سان ڏسڻ کان پوءِ پنهنجن هٿن سان ان کي ڇُهي به وٺن ها ۽ پوريءَ طرح يقين ڪري وٺن ها ته هي ڪتاب واقعي آسمان کان آيل آهي، ته به اهي پنهنجي ضد ۽ هٺ سبب ايمان نه آڻين ها ۽ چئي ڏين ها ته هيءَ ته رڳو هڪ پڌرو جادو آهي، اسان ان کي هرگز قبول نه ڪنداسين.

هتي الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏني آهي ته ڪافرن جي نه مڃڻ جو سبب دليلن جي کوٽ نه آهي، پر انهن جي دلين ۾ ضد ۽ عناد آهي. جيتوڻيڪ ڪتاب اکين سان ڏسڻ ۽ هٿن سان ڇُهڻ کان پوءِ به اهي ان کي جادو ئي چوندا، ڇو ته انهن جي مقصد تي ايمان آڻڻ نه پر حق کان انڪار ڪرڻ آهي. اهڙن ماڻهن لاءِ ڪنهن به معجزي جو فائدو نه ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اهي حقيقت کي ڄاڻڻ کان پوءِ به ان کي تسليم ڪرڻ لاءِ تيار نه آهن.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• حق جي طلب ۾ انصاف ضروري آهي: انسان کي گهرجي ته حق کي قبول ڪرڻ لاءِ دل کولي رکي، نه ته ضد ۽ هٺ سبب ان کي رد ڪري ڇڏي.
• قرآن مجيد هڪ عظيم معجزو آهي: جيڪڏهن ڪافر اکين سان ڏسي ۽ هٿن سان ڇُهي به نه مڃين ها، ته اسان کي قرآن جي حقانيت تي پورو يقين رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو دليلن ۽ نشانين سان ڀريل آهي.
• هدايت الله جي طرفان آهي: جنهن کي الله هدايت ڏئي سو ئي ايمان آڻي ٿو، رڳو معجزا ڏسڻ سان دل نه ٿي مڃي، جيستائين الله ان ۾ نور نه وجهي.
• صبر ۽ استقامت جي تلقين: نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏني وئي ته مخالفت ۽ تهمتون مڙني نبيئن سان ٿيون آهن، تنهنڪري دعوت جي ڪم ۾ ثابت قدم رهڻ گهرجي.
• اسلام ۾ يقين جو معيار: اسلام صرف ٻڌڻ يا ڏسڻ تي نه پر دل جي تصديق ۽ عمل تي زور ڏئي ٿو، ۽ اهو ئي سچو ايمان آهي جيڪو ضد کان پاڪ هجي.

هن آيت مان اسان کي اهو سبق ملي ٿو ته اسان قرآن مجيد کي کليل دل سان قبول ڪريون، ان جي تعليمات تي عمل ڪريون، ۽ اهڙن ماڻهن جي ضد کان بچون جيڪي حق کي ڄاڻڻ کان پوءِ به ان کي رد ڪن ٿا. الله اسان سڀني کي سچي ايمان ۽ عمل جي توفيق عطا فرمائي. آمين.