سوره تحریم — آیه 4

معانی کلمات:

• صَغَتْ: مایل شد، منحرف گشت.
• تَظَاهَرَا: پشتیبان یکدیگر شدن، همدست شدن (بر ضد پیامبر).
• مَوْلَاهُ: یاور و سرپرست او.
• صَالِحُ الْمُؤْمِنِینَ: شایستگان و برگزیدگان مؤمنان (مانند ابوبکر و عمر).
• ظَهِیرٌ: پشتیبان و کمککار.

تفسیر آیه:

ای حفصه و عایشه! اگر هر دوی شما به درگاه خدا توبه کنید، توبهای که از دل برخاسته و با پشیمانی و ترک گناه همراه باشد، خداوند آن را میپذیرد؛ زیرا دلهای شما از راه حق منحرف شده و به چیزی مایل گشته که پیامبر خدا آن را ناخوش میداشت (مانند فاش کردن راز ایشان و همدستی بر خلاف میل او). این انحراف قلبی، شما را سزاوار توبه کرده است.

و اگر بر ضد پیامبر با یکدیگر همدست شوید و بخواهید با سخنان و رفتار خود او را بیازارید، بدانید که خداوند خود یاور و نگهبان اوست و جبرئیل امین و مؤمنان شایسته و برگزیده نیز در کنار او هستند. افزون بر این، تمام فرشتگان نیز پشتیبان و یاریگر پیامبر خواهند بود و هیچ توطئهای بر ضد او پیروز نخواهد شد.

فواید و پیامهای آیه:

• عظمت مقام پیامبر: این آیه نشان میدهد که خداوند و تمام فرشتگان و برگزیدگان مؤمنان، حامی و ناصر پیامبرند؛ پس هیچ کس نمیتواند با توطئه و آزار، به او آسیبی برساند.
• اهمیت توبه: حتی نزدیکترین افراد به پیامبر (همسران او) نیز ممکن است خطا کنند، اما درِ توبه به روی همه باز است و خداوند توبهکنندگان را میبخشد و آنان را به راه راست بازمیگرداند.
• پرهیز از آزار پیامبر و اولیای خدا: این آیه به مسلمانان میآموزد که آزار رساندن به پیامبر و پیشوایان دینی، گناهی بزرگ است و هیچ کس نباید با همدستی و توطئه، در پی اذیت آنان باشد.
• پشتیبانی الهی از دین: هرگاه مؤمنان در برابر سختیها و توطئههای دشمنان قرار گیرند، باید بدانند که خداوند و فرشتگان و مؤمنان صالح، پشتیبان آنان هستند و حق هرگز تنها نمیماند.
• عدالت و انصاف در خانواده: این آیه به همسران پیامبر تذکر میدهد که نباید خواستههای شخصی خود را بر رضایت خدا و رسول مقدم دارند و باید در زندگی، رضایت الهی را بر هر چیز دیگر برگزینند.