Qalam surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• Zaim: kafil, kafolat beruvchi, javobgar.

Tafsir:

Ey Muhammad! Ularga (mushriklarga) savol ber: "Kim sizlarning bu da'volaringizga kafil bo'la oladi?" Ya'ni, ularning da'vosiga ko'ra, oxiratda ular uchun ham mo'minlar uchun bo'ladigan ne'matlar bo'lishini kim kafolatlaydi? Kim bunga javobgar bo'la oladi? Ular bu da'volarini isbotlash uchun hech qanday dalil va hujjat keltira olmaydilar. Agar ular shu da'volarida rostgo'y bo'lsalar, buni tasdiqlovchi biror kafil yoki guvohni keltirsinlar. Yoki ularning shu da'volarini qo'llab-quvvatlovchi ilohlari bormi? Agar bo'lsa, o'sha ilohlarini keltirsinlar. Bu savol ularni ojiz qoldiradi va ularning da'volari asossiz ekanligini ochiq ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Musulmon kishi o'z e'tiqodi va da'vosida dalilga tayanishi, har qanday gapni isbotsiz aytmasligi lozim. Qur'on mushriklarni dalil keltirishga chorlab, ularning ojizligini fosh qilganidek, biz ham o'z da'volarimizda ishonchli asoslarga ega bo'lishimiz kerak.
2. Bu oyat mo'minlarga o'z e'tiqodlarining mustahkamligini va Alloh tomonidan nozil qilingan haqiqat ustida ekanliklarini anglatadi. Chunki Alloh taolo o'z payg'ambariga mushriklarni shunday savol bilan ojiz qoldirishni buyurgan.
3. Islom dini aql va dalil dinidir. U hech kimni ko'r-ko'rona taqlidga undamaydi, balki har bir masalada aql bilan fikr yuritishga va haqiqatni izlashga chorlaydi. Bu esa islomning yuksakligini va uning inson fitratiga mos kelishini ko'rsatadi.
4. Mo'min kishi har doim o'z so'zi va amalida rostgo'y bo'lishi, yolg'on da'volardan saqlanishi kerak. Chunki har bir da'vo uchun javobgarlik bor va bu javobgarlikni his qilish insonni to'g'ri yo'ldan yurishga yetaklaydi.