Qalam surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• Aymon: qasamlar, va'dalar, ahdlar.
• Bālig'a: mustahkam, yetib boruvchi, kuchli.
• Taḥkumūn: hukm qilasizlar, o'zingizcha qaror chiqarasizlar.

Tafsir:

Ey mushriklar! Sizlarning da'vongiz — jannatga faqat o'zingiz kirasiz, degan da'vongiz — hech qanday asosga ega emas. Balki sizlar bilan Alloh o'rtasida qiyomat kunigacha davom etadigan mustahkam qasamlar, ahd-paymonlar bormi? Ya'ni, Alloh sizlarga: "Sizlar nima hukm qilsangiz, o'sha bo'ladi", deb va'da berganmi? Yo'q, aslo! Bunday narsa bo'lmagan va bo'lishi ham mumkin emas. Alloh hech kimga o'z xohishiga ko'ra hukm chiqarish huquqini bermagan. Agar sizlarga bunday va'da berilgan bo'lsa, uni ko'rsating-chi? Sizlarning bu da'volaringiz xuddi o'z-o'zidan uydirilgan yolg'ondir. Alloh taolo hech qachon bunday nohaq hukmni, zolimlarning istaklarini tasdiqlamaydi. Qiyomat kuni har kim o'z amaliga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Sizlarning "bizga jannat beriladi" degan da'volaringiz esa hech qanday dalilga ega emas.

Foydalar:

Ushbu oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Har bir da'vo dalil talab qiladi. Musulmon kishi hech qachon dalilsiz, asossiz da'vo qilmasligi kerak. O'z e'tiqodi va amallarida ham Qur'on va Sunnatdan dalil keltirishga odatlanmog'i lozim.
2. Allohning hukmi adolatga asoslangan. Alloh taolo hech kimga zulm qilmaydi. Jannatga kirish faqat Allohning rahmati va bandaning solih amallari bilan bo'ladi. Hech kim o'zini "jannatlik" deb hisoblab, gunohlarda davom etishi noto'g'ridir.
3. Yolg'on umidlar insonni halokatga yetaklaydi. O'z-o'zini aldaydigan, "baribir jannatga kiraman" deb gunohlarga botgan kishi oxiratlari ziyon qiladi. To'g'ri yo'l — Allohning amriga itoat qilish va Uning rahmatidan umidvor bo'lishdir.
4. Islomda hukm faqat Allohga xosdir. Hech bir inson o'z xohishiga ko'ra halol-harom belgilashga, o'z hukmini chiqarishga haqli emas. Barcha ishlarda Alloh va Uning Rasuli (sollallohu alayhi va sallam)ning hukmiga murojaat qilish kerak. Bu esa musulmonni har qanday bid'at va xurofotdan saqlaydi.