اعراف سۈرىسى — ئايەت 166

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «عَتَوْا»: تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ھەددىدىن ئاشتى ۋە ئىتائەت قىلمىدى.
• «قِرَدَةً»: مايمۇنلار.
• «خَاسِئِينَ»: خارلانغان، رەسۋا بولغان، رەھمەتتىن قوغىلىغان ۋە يىراق قىلىنغان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بەنى ئىسرائىلدىن بولغان بىر جامائەتكە شەنبە كۈنى بېلىق تۇتۇشنى چەكلىگەن ئىدى. ئۇلار بۇ چەكلىمىگە ئەمەل قىلماي، ھىيلە-مىكىر بىلەن چەكلىمىنى بۇزۇپ، تەكەببۇرلۇق ۋە قارشىلىق بىلەن گۇناھقا چۆمدى. ئۇلارنى ۋەز-نەسىھەت قىلىپ، ئاگاھلاندۇرغانلار بولسىمۇ، ئەسلىگە كەلمىدى ۋە ئىتائەت قىلمىدى. شۇ ۋاقىتتا ئاللاھ ئۇلارغا: «خار ۋە رەسۋا مايمۇنلارغا ئايلىنىڭلار!» دېدى. ئۇلار دەرھال مايمۇنلارغا ئايلىنىپ، خارلىق ۋە زەبۇنلۇققا دۇچار بولدى. ئاللاھنىڭ ئەمرى ئىجرا بولۇشى ئۈچۈن پەقەت «بول!» دېيىشىلا يېتەرلىك بولۇپ، ھېچقانداق توسالغۇ ئۇنىڭ ئەمرىگە توسالغۇ بولالمايدۇ.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىش كېرەككى، ئاللاھنىڭ چەكلىمىلىرىگە ھۆرمەت قىلىش ۋە ئىتائەت قىلىش مۇئمىننىڭ ئەڭ ئاساسلىق مەسئۇلىيىتىدۇر. گۇناھ ۋە تەكەببۇرلۇقتا چىڭ تۇرۇش، ئاخىرەتتە خارلىق ۋە نادامەتكە ئېلىپ بارىدۇ. ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنۇش، ئىنساننى ئەڭ ئالىي مەرتىۋىگە كۆتۈرىدۇ؛ ئەكسىچە، ئىتائەتسىزلىك ئىنساننى ھەتتا ھايۋانلاردىن تۆۋەن دەرىجىگە چۈشۈرۈپ قويىدۇ. شۇڭا، ھەر بىر مۇسۇلمان ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىپ، چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇشى، تەۋبە قىلىپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىشى كېرەك. ئاللاھ تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ ۋە ئۇلارنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرىدۇ.