A'rof surasi — Oyat 166

Kalimalarning ma'nolari:

• عَتَوْا – haddan oshdilar, takabbur qildilar, bo‘yin tovlashdi.
• خَاسِئِينَ – xor bo‘lganlar, (Allohning rahmatidan) yiroqlashtirilganlar, haqir-u zor qilinganlar.

Tafsir:

Qachonki ular o‘zlariga qaytarilgan narsadan (ya'ni, shanba kuni baliq ovlashdan) takabburona bosh tortib, haddan oshib, Allohning amriga bo‘ysunmay, o‘jarlik va sarkashlik qilganlarida, Alloh taolo ularga: "Xo‘r-u zor qilingan, (har yaxshilikdan) yiroqlashtirilgan maymunlarga aylaninglar!" – dedi. Bu Allohning amri bo‘lib, ular darhol haqiqatan ham maymunga aylanishdi. Bu ularning gunohi va isyoni tufayli bo‘lgan jazo edi. Ular avvaliga ogohlantirilgan edilar, lekin ular o‘zlarining qaysarligi va Allohning chegaralarini buzganliklari sababli shunday azobga duchor bo‘ldilar. Bu voqea Allohning qudrati va Uning amri irodasi bilan darhol amalga oshishini ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Allohning amriga bo‘ysunmaslik va Uning chegaralarini buzish insonni xorlik va tubanlikka olib boradi. Gunohning oqibati, hatto bu dunyoda ham, eng og‘ir jazo bo‘lishi mumkin.
• Allohning azobi haqida ogohlantirishlar jiddiy qabul qilinishi lozim. Ushbu qissada bo‘lgani kabi, Allohning amri irodasi bilan darhol amalga oshadi, Uning oldida hech narsa to‘sqinlik qila olmaydi.
• Musulmon kishi doimo Allohning buyruqlariga itoat qilishi, gunohlardan saqlanishi va o‘z nafsi bilan kurashishi kerak. Bu qissa insonni o‘z holatiga qarab, Allohga tavba qilishga va Uning rahmatidan umid uzmaslikka chorlaydi.
• Allohning jazosi adolatli va hikmatlidir. U bandalarini zulm bilan jazolamaydi, balki ularning o‘z qilmishlari tufayli ularni xo‘r qiladi. Bu esa mo‘minlarga sabr va taqvo yo‘lida mustahkam turishga undaydi.