Аль-Араф сүрөсү — Аят 28

1. Сөздөрдүн маанилери:

• فَاحِشَةً — бул жерде өтө жаман, ыпылас күнөө иш (ширк кылуу, Каабаны жылаңач айлануу сыяктуу).
• وَجَدْنَا — «таптык», бабаларыбыздын ушундай кылып келгенин көрдүк дегенди билдирет.
• آبَاءنَا — ата-бабаларыбыз.
• أَمَرَنَا — бизге буйруду.
• الْفَحْشَاءِ — ыпылас иштер, жамандыктар.
• تَقُولُونَ — айтасыңарбы, сүйлөйсүңөрбү.
• مَا لَا تَعْلَمُونَ — билбеген нерселерди.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктердин жаман иштерди кылып, анан ага жалган шылтоо издегенин баяндайт. Алар ширк кылуу, Каабаны жылаңач айлануу сыяктуу ыпылас иштерди жасашканда: «Биз бул ишти ата-бабаларыбыздан ушундай кылып келгенин көрдүк, Аллах бизге ушуну буйруган» — деп айтышкан. Башкача айтканда, алар өздөрүнүн жаман иштерин ата-бабаларынын салтына жана Аллахтын буйругуна таянып акташкан.

Аллах пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) айткылат: «Сен аларга айт: Аллах эч качан ыпылас иштерди, жамандыктарды буйрубайт. Ал жакшылыкка гана буйруйт, жамандыктан тыят». Анткени Аллахтын табияты ыпылас иштерди буйруудан алыс, Аллах ар дайым жакшылыкты, тазалыкты, адептүүлүктү буйруйт.

Анан Аллах аларга суроо берет: «Эй, мушриктер, силер Аллах тууралуу билбеген нерселерди айтасыңарбы?» Бул суроо алардын Аллахка жалган жалаа жапканын, өздөрүнүн ойлоп тапкан нерселерин Аллахка таңуулаганын ашкерелейт. Алар Аллах буйруган деп айткан нерселер чындыгында Аллах буйруган нерселер эмес, алар өздөрүнүн каалоолоруна жана ата-бабаларынын адашкан салттарына ээрчип айтып жаткан жалган сөздөр.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам — тазалык жана жакшылык дини. Аллах эч качан ыпылас иштерди, жамандыктарды буйрубайт. Исламдын бардык буйруктары адамдын жакшылыгына, тазалыгына жана бактылуулугуна багытталган.
• Ата-бабаларды сокур тууроо туура эмес. Эгер ата-бабалар жаман иш кылган болсо, аларды тууроо акталбайт. Ар бир адам акыл менен ойлонуп, чындыкты издөөгө милдеттүү.
• Аллахка жалган жалаа жабуу — чоң күнөө. Билбеген нерсени Аллахка таңуулоо, «Аллах ушундай буйруган» деп жалган айтуу өтө оор күнөө. Ар бир адам Аллах тууралуу сүйлөгөндө билимдүү болушу керек.
• Ислам акылга жана илимге чакырат. Аллах «билбеген нерселерди айтасыңарбы?» деп сурап, адамды ойлонууга, билим алууга, чындыкты изилдөөгө чакырат. Ислам сокур ишенимди эмес, акылдуу ишенимди талап кылат.
• Тообо кылууга жол ачык. Бул аяттагы эскертүүлөр адамды адашуудан кайтарып, туура жолго багыттоо үчүн айтылган. Ким чындыкты түшүнүп, жаман иштерден баш тартса, Аллах аны кечирет жана жакшылыкка жеткирет.