A'rof surasi — Oyat 30

Kalimalarning ma’nolari:

• فَرِيقًا — bir guruh, toifa.
• هَدَى — to‘g‘ri yo‘lga boshladi, hidoyat berdi.
• حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلَالَةُ — ularga zalolat (adashish) vojib bo‘ldi, ya’ni ular haqida adashish hukmi qat’iylashdi.
• أَوْلِيَاءَ — do‘stlar, homiylar, itoat qilinadigan rahbarlar.
• يَحْسَبُونَ — ular o‘ylaydilar, hisoblaydilar.

Tafsir:

Alloh taolo bandalarini ikki toifaga ajratganini bayon qilmoqda: bir toifa — Alloh ularni hidoyatga boshlagan, iymon va to‘g‘ri yo‘lga muvaffaq qilgan zotlardir. Ikkinchi toifa esa — ular haqida zalolat (adashish) hukmi vojib bo‘lgan, ya’ni ularni Alloh o‘z holiga tashlab qo‘ygan kimsalardir. Bu hukmning sababi shuki, ular Allohni qo‘yib, shaytonlarni o‘zlariga do‘st va homiy qilib oldilar, ularga itoat etdilar. Buning ustiga, ular o‘zlarining bu qilmishlarini noto‘g‘ri deb bilmaydilar, balki o‘zlarini to‘g‘ri yo‘lda, hidoyat ustida deb hisoblaydilar. Ya’ni ular johillik va nodonlik tufayli shaytonlarga ergashdilar va o‘zlarini haq yo‘lda deb o‘yladilar. Bu hol ularning gunohi va adashishini yanada og‘irlashtiradi, chunki ular xato qilish bilan birga, o‘zlarini haq deb bilmoqdalar.

Foydalar:

• Insonning hidoyatga erishishi yoki zalolatga tushishi Allohning irodasi va adolatiga bog‘liqdir. Alloh har kimga o‘z qilmishiga yarasha hukm qiladi.
• Shaytonlarni do‘st qilib olish — insonni halokatga olib boradigan eng katta xatodir. Shayton insonning ochiq dushmani ekanini unutmaslik kerak.
• O‘zini hidoyatda deb hisoblagan, lekin aslida zalolatda bo‘lgan kishilar — eng xavfli holatdadirlar. Shuning uchun har bir inson o‘z e’tiqodi va amallarini doimiy ravishda Qur’on va Sunnat mezonlari bilan tekshirib turishi lozim.
• Bu oyat mo‘minlarga Allohning ne’matini qadrlashni va Unga shukr qilishni, shuningdek, shaytonning hiyla-nayranglaridan ogoh bo‘lishni o‘rgatadi. Allohning hidoyati — eng buyuk ne’mat bo‘lib, uni qo‘ldan boy bermaslik kerak.