A'rof surasi — Oyat 32

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ ۚ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Kalimalarning ma'nolari:

• Zinat – bezak, chiroyli kiyim-kechak va ko‘rkam ko‘rinish.
• Tayyibot – pok, halol va toza narsalar (taomlar, ichimliklar va boshqa rizqlar).
• Rizq – Alloh taolo bandalariga ato etgan narsalar, yegulik-ichgulik va boshqa ne’matlar.
• Xolis – sof, faqat o‘ziga xos bo‘lgan, boshqalar aralashmaydigan.

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.), Alloh taolo sizga shunday deyishni buyuradi: “Ayting: Allohning bandalari uchun yaratgan zeb-ziynatini (ya’ni go‘zal kiyim-kechak va bezaklarni) va rizqning pok (halol) narsalarini kim harom qildi?” Bu so‘zlar o‘sha johil mushriklarga qaratilgan bo‘lib, ular Alloh halol qilgan narsalarni o‘zlaricha harom deb bilishar edi. Alloh taolo ularning bu noto‘g‘ri e’tiqodini rad etib, barcha go‘zallik va pok rizqlar aslida halol ekanini bildirmoqda.

Keyin Alloh taolo Payg‘ambariga yana ayting, deydi: “Bu narsalar (ya’ni zeb-ziynat va pok rizqlar) dunyo hayotida mo‘minlar uchundir, garchi ularga boshqalar ham sherik bo‘lsa-da. Ammo Qiyomat kunida ular faqat mo‘minlarga xos bo‘ladi, kofirlar esa ulardan butunlay mahrum bo‘ladi, chunki jannat kofirlarga haromdir.” Bu bilan Alloh taolo mo‘minlarning dunyodagi ne’matlardan foydalanishi joiz ekanini, ammo oxiratdagi haqiqiy ne’matlar faqat ularga tegishli bo‘lishini bayon qilmoqda.

So‘ngra Alloh taolo: “Biz o‘z oyatlarimizni biladigan qavm uchun mana shunday batafsil bayon qilamiz”, deydi. Ya’ni, biz bu hukmlarni va dalillarni tushunadigan, aqlini ishlatadigan va foyda oladigan odamlar uchun aniq-ravshan qilib tushuntiramiz. Bu bilan Alloh taolo o‘z bandalariga rahm qilib, ularni to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilishni istaydi.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo bandalariga halol qilgan narsalarni harom deb bilish – katta xato va gunohdir. Islom dini insonlarga qulaylik va yengillik keltirgan, ularni haddan tashqari qiyinchiliklarga solmagan.
2. Dunyo ne’matlaridan halol tarzda foydalanish – Allohning bandalariga bergan in’omidir. Mo‘min kishi bu ne’matlardan shukronalik bilan foydalanishi kerak, lekin isrof qilmasligi lozim.
3. Qiyomat kunida haqiqiy ne’matlar faqat mo‘minlarga nasib bo‘ladi. Bu mo‘minlar uchun katta bashorat va ularni sabr-qanoatga undaydigan dalildir.
4. Alloh taolo o‘z oyatlarini tushunarli qilib bayon qilgani – Uning bandalariga bo‘lgan cheksiz rahmatidir. Biz bu oyatlarni o‘rganib, ulardan saboq olishimiz va hayotimizni shunga moslashtirishimiz kerak.