سوره اعراف — آيت 44

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• وَنَادَىٰ: ۽ سڏ ڪيائون، آواز ڏنائون.
• أَصْحَابُ الْجَنَّةِ: بھشتي، جنت ۾ رھندڙ ماڻھو.
• أَصْحَابَ النَّارِ: دوزخي، دوزخ ۾ رھندڙ ماڻھو.
• وَجَدْنَا: اسان ڏٺو، اسان حاصل ڪيو، اسان کي مليو.
• حَقًّا: سچ، يقيني، بلڪل ائين ئي.
• فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ: پوءِ هڪ سڏ ڪندڙ سڏ ڪيو، هڪ آواز ڏيندڙ آواز ڏنو.
• لَّعْنَةُ اللَّهِ: الله جي رحمت کان پري ٿيڻ، الله جي لعنت.
• الظَّالِمِينَ: ظالم، انصاف کان ٽپڻ وارا، حد کان گذرڻ وارا.

2) تفسير:

جڏھن بھشتي جنت ۾ داخل ٿي ويا ۽ دوزخي دوزخ ۾ پھچي ويا، تڏھن بھشتي دوزخين کي سڏ ڪري چيو ته: اسان کي اھو سڀ ڪجهه ملي ويو، جيڪو اسان جي رب اسان سان انجام ڪيو ھو، يعني جنت ۽ ان جون نعمتون، ۽ اھي بلڪل سچيون ۽ يقيني هيون. پوءِ بھشتي دوزخين کان پڇيو ته: ڇا اوھان کي به اھو سڀ ڪجهه ملي ويو، جيڪو اوھان جي رب اوھان سان انجام ڪيو ھو، يعني دوزخ ۽ ان جا عذاب؟ ڇا اھي به سچا ۽ يقيني نڪتا؟ دوزخين وراڻيو: ھائو، اسان کي به اھو سڀ ڪجهه ملي ويو، جيڪو اسان جي رب اسان سان انجام ڪيو ھو، ۽ اھو بلڪل سچو ھو. پوءِ انھن ٻنھي گروهن جي وچ ۾ ھڪ سڏ ڪندڙ سڏ ڪيو ۽ ٻڌايو ته: الله جي لعنت ۽ رحمت کان پري ٿيڻ آھي انھن ظالمن تي، جيڪي دنيا ۾ الله جي حدن کان ٽپي ويا، ان جي نافرماني ڪئي، ۽ ان جي رسولن کي ڪوڙو ڀانيو.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• الله جو انجام سچو آھي: جيئن بھشتي جنت ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ چيو ته اسان کي الله جو انجام سچو مليو، تيئن دوزخين به دوزخ ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ مڃيو ته الله جو انجام سچو ھو. ان مان معلوم ٿيو ته الله تعاليٰ جا سڀ انجام ۽ واعدا بلڪل سچا آھن، انھن تي يقين رکڻ گھرجي.
• نيڪي ۽ بدي جو انجام ضرور ملندو: ھن آيت مان خبر پوي ٿي ته دنيا ۾ جيڪي نيڪ عمل ڪن ٿا، تن لاءِ جنت آھي، ۽ جيڪي بدعمل ۽ ظلم ڪن ٿا، تن لاءِ دوزخ آھي. ھي ٻئي شيون بلڪل سچيون آھن ۽ ضرور پوريون ٿينديون.
• ظلم کان بچڻ جي ترغيب: آيت جي آخر ۾ الله تعاليٰ ظالمن تي لعنت ڪئي آھي. ان مان سبق ملي ٿو ته اسان کي ظلم، زيادتي، ۽ الله جي حدن کان ٽپڻ کان پوري طرح بچڻ گھرجي، ۽ انصاف ۽ نيڪي اختيار ڪرڻ گھرجي.
• اسلام ۽ قرآن جي دعوت: ھي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن ۾ الله تعاليٰ اسان کي سچي ۽ يقيني خبرون ڏنيون آھن، جيئن جنت ۽ دوزخ جو ذڪر. جيڪڏھن اسان انھن تي ايمان آڻيون ۽ نيڪ عمل ڪريون، ته اسان کي به جنت ۾ اھو سڀ ڪجهه ملندو، جيڪو الله تعاليٰ واعدو ڪيو آھي. اھا ئي اسان جي ڪاميابي ۽ سعادت آھي.