Ma'orij surasi — Oyat 25

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّائِلِ: so‘rab keluvchi, ehtiyojini izhor qiluvchi.
• الْمَحْرُومِ: mahrum qilingan, ya’ni o‘z ehtiyojini so‘rashdan uyalib, tiyilgan va shu sababli berilmay qolgan kishi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo solih bandalarning sifatlarini bayon qilib, ularning mol-mulkida aniq belgilangan haq borligini, ya’ni bu haq faqatgina o‘z ehtiyojini ochiqchasiga so‘rab keluvchi kishilarga emas, balki o‘z muhtojligini izhor qilmaydigan, iffat-u hayosi tufayli so‘rashdan tiyilgan, ammo haqiqatda narsaga muhtoj bo‘lgan kishilarga ham tegishli ekanini ta’kidlaydi. Ya’ni ular zakot va boshqa moliyaviy ibodatlarni ado etishda faqat so‘rab kelganlargagina emas, balki o‘z holini aytmaydigan, lekin haqiqatda mahrum bo‘lgan kishilarni ham topib, ularga beradilar. Bu bilan ular boylikni faqat o‘z manfaatlari uchun emas, balki jamiyatdagi zaif qatlamlarni ham o‘ylab, Allohning amriga itoat etgan holda sarflaydilar.

Foydalar:

• Islom dini boylikni faqat shaxsiy manfaat uchun emas, balki jamiyat farovonligi uchun ham sarflashni o‘rgatadi.
• Muhtojlarning holini so‘rab-surishtirish, hatto ular so‘ramasa ham ularga yordam berish musulmonning yuksak axloqiy fazilatidir.
• Mol-mulkda kambag‘al va muhtojlarning haqqi borligini tan olish insonni xasislik va baxillikdan xalos qiladi.
• Bu oyat mo‘minlarni rahm-shafqatli, saxovatli va jamiyatdagi ijtimoiy adolatni ta’minlashga undaydi, bu esa islomning go‘zal ta’limotlaridan biridir.