Аль-Мааридж сүрөсү — Аят 39

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• كَلَّا (калла): «Жок!», «Андай эмес!» деген маанидеги катуу тыйуу жана четке кагуу сөзү. Бул жерде каапырлардын бекер үмүтүн жокко чыгаруу үчүн айтылган.
• خَلَقْنَاهُم (халакнаахум): «Биз аларды жараттык» дегенди билдирет.
• مِمَّا يَعْلَمُونَ (миммаа яъламуун): «Алар өздөрү билген нерседен» деген мааниде. Бул жерде адамдын жаратылышындагы эң төмөнкү, алсыз нерсе — бел суу тамчысы (нутфа) жана уюган кан (алака) көздө тутулат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына аят Аллах Таала тарабынан каапырлардын ыймансыздыгына жана текеберлигине берген катуу жооп болуп саналат. Алар пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) топ-топ болуп келип, аны кызык көрүп, ага жакындап, анын айткандарын талкуулап, өздөрүнүн жогору экендигин көрсөтүүгө аракет кылышкан. Алардын ичинен кээ бирлери «биз бейишке киребиз» деген бекер үмүттө болушкан. Ошондо Аллах Таала аларга: «Жок! Андай эмес!» — деп, алардын бул үмүтүн жана текеберлигин жокко чыгарды.

Андан соң Аллах аларга өздөрүнүн чыныгы жаратылышын эскертти: «Биз аларды өздөрү билген нерседен жараттык». Башкача айтканда, алар бел суу тамчысынан жана уюган кандан жаралган. Бул нерселер адам баласынын эң алсыз, эң кемчил жана эң жийиркеничтүү абалын билдирет. Алар өздөрүнө пайда да, зыян да алып келүүгө жарабаган алсыз макулуктар. Эгер алардын келип чыгышы ушундай болсо, эмнеге текеберленишет? Эмнеге өздөрүн башкалардан жогору сезишет? Эмнеге бейишке кирүүнү үмүт кылышат, ал эми Аллахка ыйман келтирбей, пайгамбарды четке кагышат?

Алардын бейишке кирүү тууралуу ойлогон үмүттөрү негизсиз. Анткени бейиш — Аллахтын ыймандуу пенделери үчүн даярдаган түбөлүк жыргалчылык. Ал эми каапырлар үчүн анда эч кандай үлүш жок. Алар өздөрүнүн алсыз жаратылышын жана Аллахтын аларга берген жакшылыктарын ойлонушу керек эле. Ошондо алар текеберликти таштап, ыйманга келишмек. Бирок алар ойлонушпады, тескерисинче, текеберликти жана каапырлыкты уланта беришти.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адамдын алсыздыгын түшүнүү: Ар бир адам өзүнүн эң алсыз нерседен жаралганын эстеп, текеберликтен алыс болушу керек. Бул бизди момундукка жана Аллахка моюн сунууга чакырат.
• Аллахтын кудурети чексиз: Аллах Таала адамды эң алсыз нерседен жаратып, ага улуу даражаларды берүүгө кудуреттүү. Бул бизге Аллахтын кудуретине ишенүүнү жана Ага таянууну үйрөтөт.
• Бейиш — аракеттин натыйжасы: Бейишке кирүү жөн гана үмүт менен эмес, чын ыйман жана жакшы амалдар менен болот. Бул бизди жакшы иштерди кылууга жана ыйманды бекем кармоого түрткү берет.
• Текеберликтен сактануу: Каапырлардын текеберлиги алардын акыбетине алып келди. Биз бул окуядан сабак алып, текеберликтен жана өзүн жогору сезүүдөн алыс болушубуз керек.
• Аллахтын адилеттиги: Аллах Таала ар кимге татыктуусун берет. Ыймандууларга бейиш, каапырларга тозок. Бул бизди адилеттикке жана акыйкаттыкка чакырат.
• Ойлонууга чакырык: Адам өзүнүн жаратылышы жөнүндө ойлонуп, Аллахтын улуулугун таанышы керек. Бул бизди Исламга жакындатат жана Аллахка болгон сүйүүбүздү арттырат.