سوره معارج — آیه 41

معانی کلمات:

• نُبَدِّلَ: تبدیل کنیم، جایگزین کنیم.
• خَیرًا مِنهُم: بهتر از آنان (از نظر طاعت و بندگی).
• مَسبُوقین: مغلوب و ناتوانشده، کسانی که کسی بر آنان پیشی گیرد و آنان را عاجز کند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه آیات پیشین که به انکار مشرکان در برابر قدرت الهی اشاره داشت، سوگند یاد کرده و میفرماید: قسم به پروردگار مشرقها و مغربهای خورشید و ستارگان، که ما توانایی کامل داریم که این مردمِ ستمکار و منکرِ معاد را نابود کنیم و گروهی بهتر از آنان بیاوریم؛ گروهی که مطیع فرمان خدا باشند و در برابر حق تسلیم شوند. و هیچکس نمیتواند بر ما پیشی بگیرد یا ما را ناتوان سازد؛ اگر اراده کنیم کاری را انجام دهیم، هیچ قدرتی نمیتواند ما را از انجام آن بازدارد یا از آن جلوگیری کند. این آیه هشداری است به کسانی که با تکبر و عناد، آیات خدا را انکار میکنند که اگر بخواهند از مسیر حق منحرف شوند، خداوند قادر است آنان را با قومی بهتر و مطیعتر جایگزین کند.

فواید و پیامهای آیه:

• قدرت خداوند محدود به زمان و مکان نیست؛ او بر هر کاری تواناست و هیچ نیرویی در برابر اراده او تاب مقاومت ندارد.
• سنت الهی بر این است که اگر جامعهای از حق رویگردان شود و به فساد و گناه ادامه دهد، خداوند آن جامعه را نابود کرده و قومی بهتر و صالحتر جایگزین میکند؛ پس باید از نعمتهای الهی شکرگزار باشیم و از نافرمانی بپرهیزیم.
• این آیه مایه امیدواری مؤمنان است که اگر ظالمان و کافران بر آنان ستم کنند، خداوند حامی و یاور آنان است و هرگز آنان را فراموش نمیکند.
• انسان باید بداند که هیچکس از قدرت خداوند گریزی ندارد؛ پس بهتر است در مسیر بندگی و اطاعت گام بردارد تا مشمول رحمت الهی شود، نه خشم و عذاب او.