سوره معارج — آیه 40

معانی کلمات:

• مَشارق و مَغارب: جمع «مشرق» و «مغرب»؛ منظور نقاط طلوع و غروب خورشید، ماه و ستارگان است. در این آیه، اشاره به مشرقها و مغربهای گوناگون در طول سال دارد، زیرا خورشید در هر روز از نقطهی متفاوتی طلوع و در نقطهی دیگری غروب میکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، سوگندی عظیم و پرمعنا یاد میکند و میفرماید: «سوگند به پروردگار مشرقها و مغربها» — یعنی پروردگاری که خالق و مدبّر همهی این طلوعها و غروبهاست و نظام کیهان را با دقتی بینظیر اداره میکند. این سوگند برای تأکید بر قدرت بیپایان الهی است.

سپس در ادامه میفرماید: «بهیقین ما قادریم» — یعنی ما توانایی کامل داریم بر هر کاری که بخواهیم، از جمله: زنده کردن مردگان در روز قیامت، نابود کردن کافران و جایگزین کردن قومی بهتر و مطیعتر به جای آنان، و هیچکس نمیتواند از قدرت ما فرار کند یا ما را ناتوان سازد. این جمله، پاسخ سوگند است و هدف آن، اطمینان دادن به مؤمنان و هشدار به منکران معاد است که خداوند بر هر چیز تواناست و هیچ چیز برای او دشوار نیست.

فواید و درسهای آیه:

• شناخت عظمت خداوند: تأمل در نظام دقیق طلوع و غروب خورشید و ستارگان، انسان را به عظمت خالق هستی رهنمون میشود و ایمان او را تقویت میکند.
• امیدواری به قدرت الهی: وقتی بدانیم خداوند بر همهچیز قادر است، در سختیها و مشکلات ناامید نمیشویم و به فضل و رحمت او امیدوار میمانیم.
• هشدار به غافلان: این آیه به کسانی که منکر معاد و قدرت خداوند هستند هشدار میدهد که هیچکس از حیطهی قدرت الهی خارج نیست و روزی با قدرت بیکران او مواجه خواهند شد.
• تسلیت به مؤمنان: این سوگند الهی، آرامشبخش دلهای مؤمنان است که بدانند خداوند یار و یاور آنان است و دشمنانشان هرگز بر او غالب نخواهند شد.