سوره مدثر — آیه 18

معانی کلمات:

• فَكَّرَ: اندیشید و سنجید.
• قَدَّرَ: در ذهن خود اندازهگیری و آمادهسازی کرد؛ یعنی سخنی را برای طعن و ایراد سنجید و مهیا ساخت.

تفسیر آیه:

این آیه در شأن یکی از سران کفر و عناد نازل شده است که در برابر حق، راه تکبّر و انکار را پیش گرفته بود. خداوند متعال میفرماید: او (این کافرِ معاند) در خود اندیشید و سنجید که چه سخنی درباره قرآن و پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) بگوید تا بتواند آن را باطل جلوه دهد. او در ذهن خود نقشه کشید و سخنی را آماده کرد تا بهوسیله آن، مردم را از پذیرش حق بازدارد. این تفکّر و تقدیر، نه از روی جستوجوی حقیقت، بلکه از سر دشمنی و لجاجت بود؛ زیرا او به دنبال بهانهای میگشت تا به قرآن طعنه بزند و راه هدایت را سد کند. اما خداوند با این بیان، نقشههای پنهان او را آشکار میسازد و نشان میدهد که این تلاشهای ذهنی و تقدیرهای او، نهتنها به جایی نمیرسد، بلکه موجب لعنت و هلاکت او خواهد شد.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در گفتار و کردار خود بیندیشد، اما اندیشیدنِ همراه با عناد و دشمنی با حق، نهتنها سودی ندارد، بلکه انسان را به ورطه هلاکت و دوری از رحمت الهی میکشاند.
• قرآن کریم حتی نقشههای پنهان دشمنان را آشکار میکند و نشان میدهد که هیچ توطئهای از علم الهی پنهان نیست؛ پس مؤمن باید بر خدا توکل کند و از دسیسههای مخالفان نهراسد.
• این آیه هشدار میدهد که کسی که در برابر حق، به جای تسلیم و پذیرش، به دنبال بهانه و عیبجویی باشد، سرانجام جز خواری و لعنت خداوند بهرهای نخواهد برد.
• مؤمن باید از تفکّر و تدبّر در آیات قرآن بهرهمند شود و آن را وسیلهای برای هدایت و تقرب به خدا قرار دهد، نه وسیلهای برای طعن و انکار.