سوره قیامه — آیه 9

معانی کلمات:

• «جُمِعَ»: جمع و گردآوری شد، به هم پیوسته و یکجا گردانیده شد.
• «الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ»: خورشید و ماه، دو جرم بزرگ آسمانی که نور و روشنایی زمین بدانها وابسته است.

تفسیر آیه:

در آن هنگام که دیدهها از شدت هول و هراس خیره و حیران میگردد و عقلها از کار میافتد، خورشید و ماه که همواره در آسمان با نظم و ترتیب در حرکت بودند و هر یک نور و روشنایی خاص خود را داشتند، به فرمان پروردگار یکجا جمع میشوند و هر دو تاریک و بینور میگردند. نور ماه از بین میرود و خورشید نیز دیگر روشنایی ندارد و هر دو به صورت جرمهایی تاریک و بیفروغ در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این جمع شدن و از بین رفتن نور آن دو، نشانهای از فروپاشی کامل نظام هستی و آغاز رستاخیز بزرگ است. در آن لحظه انسانِ گناهکار که این اوضاع وحشتناک را میبیند، با نهایت درماندگی میپرسد: «راه فرار و گریزگاه از این عذاب کجاست؟» اما هیچ پناه و گریزگاهی برای او وجود نخواهد داشت.

فواید و پیامهای آیه:

1. این آیه عظمت و قدرت بیپایان پروردگار را نشان میدهد که خالق خورشید و ماه، در یک لحظه میتواند نظام آنها را بر هم زند و نورشان را خاموش گرداند؛ پس هیچ موجودی در برابر اراده او توانایی مقاومت ندارد.
2. روز قیامت روزی است که تمام تکیهگاههای ظاهری انسان از میان میرود؛ حتی نورانیترین اجسام آسمانی نیز بینور میشوند تا انسان بداند که تنها پناهگاه واقعی، خداوند مهربان است و باید در دنیا به او پناه برد.
3. این آیه هشداری است برای بیداری دلهای غافل؛ کسانی که به دنیا و زیباییهای آن دل بستهاند، بدانند که این زیباییها و نورها روزی پایان میپذیرد و تنها اعمال نیک و ایمان، نجاتبخش انسان در آن روز خواهد بود.
4. از این آیه میآموزیم که نعمتهای الهی مانند نور خورشید و ماه، امانتهایی هستند که روزی از ما گرفته میشوند؛ پس باید در برابر این نعمتها شکرگزار باشیم و از فرصت عمر برای بندگی و تقرب به خدا بهره بگیریم.