سوره مرسلات — آیه 14

معانی کلمات:

• أَدْرَاکَ: تو را آگاه ساخت و به تو فهماند.
• یَوْمُ الْفَصْل: روز جدایی و داوری میان مخلوقات؛ روزی که در آن میان حق و باطل، و میان نیکوکاران و بدکاران جدایی میافتد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید: «و چه چیز تو را آگاه ساخت که روز فصل چیست؟» این جمله برای بیان عظمت و هولناکی آن روز است؛ یعنی ای انسان، تو از کنه و حقیقت این روز بیخبری و علم و آگاهی تو به آن، مانند علم و آگاهی تو به امور عادی دنیا نیست. روز فصل، روزی است که در آن میان همه مخلوقات داوری میشود و هر کس به سزای اعمال خود میرسد. این روز چنان عظیم و وحشتناک است که عقل بشر از درک حقیقت آن عاجز است و هیچکس نمیتواند شدت و سختی آن را تصور کند. این تعبیر در قرآن برای بزرگنمایی امور مهم به کار رفته است، مانند آیه «وَمَا أَدْرَاکَ مَا الْحَاقَّةُ» و «وَمَا أَدْرَاکَ مَا الْقَارِعَةُ» که نشان میدهد این روزها فراتر از درک و فهم بشری هستند.

فواید و پیامهای آیه:

1. عظمت و هول روز قیامت فراتر از تصور و درک انسان است و هیچکس جز خداوند از حقیقت آن آگاه نیست؛ بنابراین انسان باید همواره خود را برای این روز بزرگ آماده کند.
2. این آیه انسان را به تواضع علمی دعوت میکند؛ یعنی انسان باید بپذیرد که علم او محدود است و در برابر حقایق بزرگ الهی سر تعظیم فرود آورد.
3. ذکر این آیه انگیزهای برای تقوا و پرهیزگاری ایجاد میکند؛ زیرا وقتی انسان بداند روزی در پیش است که از حقیقت آن بیخبر است، بیشتر به فکر توشه برداشتن برای آن روز خواهد بود.
4. این آیه نشان میدهد که عدالت الهی در آن روز به طور کامل اجرا میشود و هیچ ظلمی در آن راه ندارد؛ بنابراین مومنان با امید به عدل الهی و بیم از عذاب، به اصلاح اعمال خود میپردازند.