Naba surasi — Oyat 4

Kalima ma'nolari:

• Kalla (كَلَّا): Yo'q, unday emas! Bu so'z Qur'onda ko'pincha inkor va rad etish ma'nosida keladi. Bu yerda mushriklarning qayta tirilishni va oxiratni inkor etishlari rad etilmoqda.
• Saya'lamun (سَيَعْلَمُونَ): Yaqinda bilib oladilar, ya'ni ular tez orada o'zlarining xato va yolg'on e'tiqodlarining oqibatini anglab yetadilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning "Biz qayta tirilmaymiz, oxirat yo'q" degan da'volarini qat'iy rad etib, ularga tahdidli tarzda xitob qilmoqda: "Yo'q, unday emas! Sizlar yaqinda, ya'ni Qiyomat kunida o'z inkoringizning og'ir oqibatini albatta bilib olasizlar!"

Bu yerda ularning holiga achinish yoki ular bilan muloyim munosabatda bo'lish emas, balki qat'iy tahdid va ogohlantirish mavjud. Chunki ular Muhammad (sollallohu alayhi vasallam) olib kelgan Qur'on va qayta tirilish haqidagi xabarni yolg'on deb bilishgan edi. Alloh ularga aytmoqdaki, sizlar bu da'volaringizda adashyapsizlar, haqiqatni yaqinda, o'limdan keyin va Qiyomat kunida o'z ko'zingiz bilan ko'rib, butunlay bilib olasizlar. O'sha kuni ularga hech qanday foyda bermaydi bu bilish, chunki tavba qilish vaqti o'tib ketgan bo'ladi.

Bu oyatda ikki marta takrorlangan ta'kid (keyingi oyatda "So'ngra, albatta, bilib oladilar" deyiladi) ularning bu xabarni bilishlari shubhasiz va muqarrar ekanini, har qanday holatda ham bu voqea ro'y berishini ta'kidlaydi.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

1. Qur'on va oxirat haqidagi xabarlarni inkor etish — eng katta xato va adashuvdir. Har bir inson o'z e'tiqodida oqilona fikr yuritishi, haqiqatni izlashi lozim.
2. Allohning va'dasi haqdir va u albatta amalga oshadi. Qiyomat kuni har bir inson o'z amallarining jazosini ko'radi.
3. Bu oyat mo'minlarga tasalli va ishonch bag'ishlaydi — zolimlar va inkor qiluvchilar qanchalik kuchli bo'lmasin, ularning oqibati halokatdir.
4. Inson o'z hayotini shunday tashkil etishi kerakki, Qiyomat kunida uyalmasin va pushaymon bo'lmasin. Bugun qilgan har bir amalimiz ertaga oldimizga chiqadi.
5. Bu oyatda Allohning rahmli bandalariga nisbatan ogohlantirishi bor — ular hali tiriklik paytida to'g'ri yo'lga qaytishlari uchun imkoniyat berilgan.