سوره انفال — آیه 31

معانی کلمات:

• تُتْلَىٰ: خوانده شود، تلاوت گردد.
• آیَاتُنَا: آیات قرآن کریم ما.
• أَسَاطِیرُ: جمع «أُسطُورَة» به معنای افسانهها و داستانهای کهن و نوشتههای گذشتگان.

تفسیر آیه:

هنگامی که آیات روشن و روشنگر قرآن بر این کافران خوانده میشود، از روی جهالت، سرکشی و عناد با حق، چنین میگویند: «ما این سخنان را قبلاً شنیدهایم و برای ما تازگی ندارد؛ اگر ما هم میخواستیم، میتوانستیم مانند این قرآن سخنانی بگوییم و کتابی شبیه آن بیاوریم. این [قرآن] چیزی جز افسانههای کهن و داستانهای خرافی پیشینیان نیست که آنها را بازگو میکنی.» این سخنان نشاندهندهی تکبر و انکار آنان در برابر حق است؛ آنان نه تنها در برابر آیات الهی خضوع نمیکنند، بلکه با ادعای دروغین توانایی آوردن مانند قرآن، آن را به افسانههای گذشتگان نسبت میدهند تا مردم را از پذیرش آن بازدارند. این گفتار، بهویژه از زبان «نضر بن حارث» نقل شده که در سفرهای تجاری به سرزمینهای فارس و روم، داستانهای کهن را میشنید و آنها را برای مردم بازگو میکرد و میگفت: «اگر بخواهم، من نیز مانند این سخنان میگویم.»

فواید و پیامهای آیه:

• اعجاز قرآن و عجز مخالفان: این آیه نشان میدهد که دشمنان اسلام با وجود ادعای توانایی بر آوردن مانند قرآن، هرگز نتوانستند حتی یک سوره همانند آن بیاورند؛ این خود دلیل روشنی بر اعجاز و الهی بودن قرآن است.
• سنّت دشمنان حق: مخالفان همیشه برای مقابله با حق، از ابزارهای تکراری مانند تکذیب، تحقیر و نسبت دادن سخنان الهی به افسانههای کهن استفاده میکنند؛ مؤمنان نباید از این حربهها هراس داشته باشند.
• پایداری بر حق: پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) با وجود این همه توهین و تکذیب، با صبر و استقامت به تبلیغ رسالت خود ادامه داد؛ این درس بزرگی برای همهی مبلغان دین است که در برابر ناملایمات و سخنان ناروا، از مسیر حق منحرف نشوند.
• هشدار به مستکبران: کسانی که از روی تکبر و عناد، حق را انکار میکنند و خود را بینیاز از هدایت الهی میدانند، در واقع خود را از رحمت و هدایت خداوند محروم میسازند و عاقبت آنان زیانکاری و ندامت خواهد بود.