Аль-Бурудж сүрөсү — Аят 3

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• Шаахид (شَاهِدٍ): күбө болуучу, көрүп-билүүчү нерсе же адам.
• Машхуд (مَشْهُودٍ): күбөлүк берилүүчү, күбө болунуучу нерсе же күн.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта шаахид жана машхуд менен ант ичет. Шаахид — күбө болуучу нерсе, машхуд — күбөлүк берилүүчү нерсе. Бул жерде Аллах өзү каалаган макулуктары менен ант ичет, ал эми пенделер Аллахтан башка нерселер менен ант ичүүгө болбойт, анткени Аллахтан башка нерсе менен ант ичүү ширк болуп эсептелет.

Айрым тафсирчилер бул сөздөрдү мындайча түшүндүрүшкөн: шаахид — пайгамбар, ал өз үммөтүнө күбө болот; машхуд — үммөт, ал өз пайгамбарына күбө болот. Дагы бир түшүндүрмөдө: шаахид — жума күнү, анткени ал ар бир иштеген адамдын ишине күбө болот; машхуд — арафа күнү, анткени адамдар ажылык мезгилдеринде ошол күнгө күбө болушат жана периштелер да күбө болушат. Бул — мисал гана, чынында Аллах ар бир күбө болуучу жана күбөлүк берилүүчү нерсе менен ант ичкен.

Аллах бул аяттан мурун асманга, кыямат күнүнө ант ичип, анан шаахид жана машхуд менен да ант ичет. Бул анттар аркылуу Аллах адамдарды ойлонууга, акыйкатты кабыл алууга чакырат. Анткени Аллах өзүнүн кудурети менен жараткан нерселери аркылуу адамдарга өзүнүн улуулугун жана бийлигин көрсөтүп, аларды туура жолго баштоону каалайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах өзү каалаган макулуктары менен ант ичүүгө укуктуу, ал эми пенделер Аллахтан башка нерсе менен ант ичүүгө болбойт. Бул — исламдын негизги принциптеринин бири.
• Ар бир адамдын ишине күбө болуучу күн келет. Ошондуктан адамдар жакшы иштерди кылып, жаман иштерден алыс болушу керек.
• Аллахтын жараткан нерселеринин баары анын кудуретинин далили. Аларды ойлонуп, Аллахты таанууга умтулуу — ыймандын белгиси.
• Ислам дини адамдарды акыйкатты, адилеттикти жана жакшылыкты үйрөтөт. Бул аят аркылуу адамдар Аллахтын улуулугун түшүнүп, ага ынанууга жана жакшы амалдарды кылууга чакырылат.