Buruj surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• Shohid: guvoh bo'lgan, guvohlik beruvchi.
• Mashhud: guvohlik beriladigan, hozir bo'lingan narsa.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda o'zining buyuk maxluqotlari bilan qasam ichmoqda. Ushbu qasamda "shohid" (guvoh) va "mashhud" (guvohlik beriladigan) so'zlari zikr qilingan. Tafsir ulamolarining fikrlariga ko'ra, bu ikki so'z keng ma'noni o'z ichiga oladi.

"Shohid" — guvoh bo'lgan narsa yoki shaxs. Bu Payg'ambar alayhissalom bo'lishi mumkin, chunki ular o'z ummatlariga guvoh bo'ladilar. Shuningdek, Juma kuni ham "shohid" deb atalgan, chunki u har bir bandaning amaliga guvoh bo'ladi. Yana farishtalar ham guvohdir.

"Mashhud" — guvohlik beriladigan narsa. Bu ummatlar bo'lishi mumkin, ularga o'z Payg'ambarlari guvohlik beradilar. Shuningdek, Arafa kuni ham "mashhud" deb atalgan, chunki odamlar haj mavsumida u yerda to'planadilar va farishtalar ham bunga guvoh bo'ladilar. Qiyomat kuni ham "mashhud"dir, chunki u kunda barcha maxluqotlar to'planadi va guvohliklar beriladi.

Alloh taolo mana shu ulug' narsalar bilan qasam ichib, o'zining qudrati va hukmronligini, shuningdek, har bir bandaning amali undan yashirin emasligini bildirmoqda. U har bir narsani ko'rib turuvchi va har bir amalga guvohdir.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Alloh taolo o'zi xohlagan maxluqotlari bilan qasam ichishi mumkin, lekin bandalar faqat Allohning o'zi bilan qasam ichishlari lozim. Boshqa narsa bilan qasam ichish shirk hisoblanadi.
2. Har bir inson o'z amallariga guvohlar borligini bilishi kerak — farishtalar, kunlar, hatto yer ham guvohlik beradi. Bu esa insonni gunohlardan saqlanishga va yaxshi amallar qilishga undaydi.
3. Qiyomat kuni har bir ummatga o'z Payg'ambari guvoh bo'ladi. Shuning uchun Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning sunnatlariga amal qilish va undan yuz o'girmaslik kerak.
4. Alloh taoloning nazorati hamma narsani qamrab olgan. Hech bir amal, hech bir so'z va hech bir niyat Undan yashirin emas. Bu esa mo'min uchun taskin va gunohkor uchun ogohlantirishdir.
5. Juma va Arafa kunlarining fazilati haqida eslatma mavjud — bu kunlar guvohlik beruvchi kunlardir, shuning uchun ularni ibodat va toat bilan o'tkazish lozim.