سوره اعلی — آیه 18

معانی کلمات:

• الصُّحُفِ: جمع «صحیفه» به معنای کتاب و نوشته‌ای است که در آن مطالب الهی ثبت شده باشد.
• الْأُولَىٰ: به معنای نخستین و پیشین؛ یعنی کتاب‌هایی که پیش از قرآن نازل شده‌اند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه تأکید می‌فرماید که آنچه در این سوره از دستورات، بشارت‌ها و هشدارها بیان شد (مانند پاک‌سازی نفس، یاد خدا، ترجیح آخرت بر دنیا، و بیان سرنوشت نیکوکاران و بدکاران) تنها مخصوص این امت نیست؛ بلکه حقیقت و محتوای این مطالب در کتاب‌های آسمانی پیشین نیز ثبت و مقرر شده است. این سخن اشاره به صحیفه‌های حضرت ابراهیم و حضرت موسی علیهما السلام دارد که پیش از قرآن نازل گردیدند و اصول و حقایق بنیادین دین در آن‌ها یکسان و هماهنگ است. بدین معنا که دین خدا در تمام اعصار یکی بوده و پیامبران الهی در اصول اساسی (توحید، معاد، پاکی نفس و عمل صالح) هیچ اختلافی نداشته‌اند و این قرآن نیز ادامه‌دهنده همان حقیقت جاودانه است.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه نشان می‌دهد که اسلام دین جدید و بیگانه‌ای نیست؛ بلکه ادامه‌دهنده راه همه پیامبران الهی است و همین امر باعث می‌شود که دل‌های جویای حقیقت به آن اطمینان کنند و بدانند که در مسیر درست و ثابت تاریخ بشریت گام برمی‌دارند.
• هماهنگی قرآن با کتاب‌های پیشین، دلیل روشنی بر صدق و راستی این کتاب آسمانی است و انسان را به تفکر در وحدت منشأ همه ادیان الهی دعوت می‌کند.
• این آیه به ما می‌آموزد که ارزش‌های اخلاقی و معنوی (مانند تزکیه نفس و توجه به آخرت) در همه زمان‌ها و نزد همه امت‌ها پسندیده و ماندگار است و هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود.
• مؤمن با دانستن این حقیقت، احساس می‌کند که بخشی از زنجیره بزرگ ایمان در طول تاریخ است و این تعلق خاطر، محبت او را به دین و قرآن بیشتر می‌کند و او را در برابر سختی‌ها استوار می‌سازد.