Tövbə surəsi — Ayə 102

Kəlmələrin mənaları:

• "Əxərūn" (وَآخَرُونَ) – başqaları, digərləri.
• "İ'tərəfu" (اعْتَرَفُوا) – etiraf etdilər, boyunlarına aldılar.
• "Xələtū" (خَلَطُوا) – qarışdırdılar, birləşdirdilər.
• "Əsəllah" (عَسَى) – ümid edilir ki, ola bilər ki (Allah tərəfindən mərhəmət vəd edilir).
• "Yətuba əleyhim" (يَتُوبَ عَلَيْهِمْ) – onların tövbəsini qəbul edər.

Təfsir:

Bu ayə, Mədinə əhlindən və onun ətrafındakılardan bəzi insanlardan bəhs edir ki, onlar Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) döyüşə (Təbuk qəzvasına) çıxmaq əmrindən üzürsüz olaraq geri qalmışdılar. Lakin onlar digər münafiqlərdən fərqli olaraq üzrləri olmadığı halda, günahlarını açıqca etiraf etdilər və yalan bəhanələr uydurmadılar. Onlar peşman olub tövbə etdilər və Allaha üz tutdular.

Bu insanlar özlərində iki cür əməli birləşdirmişdilər: bir tərəfdən onların əvvəlki saleh əməlləri var idi – iman gətirmək, Allaha ibadət etmək, Onun şəriətinə bağlanmaq, cihad etmək və digər xeyirli işlər; digər tərəfdən isə günah işləri var idi – döyüşdən geri qalmaq və bu kimi digər səhvlər. Onlar bu iki halı bir arada daşıyırdılar: yaxşı əməlləri ilə pis əməlləri qarışmışdı.

Allah Təala onların bu halını bəyənərək, onlara tövbə qapısını açdığını və tövbələrini qəbul edəcəyini vəd etdi. "Əsə" (عَسَى) kəlməsi Allah tərəfindən mərhəmət və kəramət vədəsidir, yəni bu, mütləq baş verəcək bir işdir. Allah onların tövbəsini qəbul edəcək, günahlarını bağışlayacaq və onları öz mərhəmətinə qovuşduracaq.

Bu ayədə böyük bir müjdə var: Allahın rəhməti genişdir və O, tövbə edən bəndələrini sevir. İnsan nə qədər günah işləsə də, səmimi qəlbdən tövbə edib Allaha üz tutsa, Allah onu bağışlayar. Çünki Allah "Qəfur"dur – çox bağışlayandır və "Rəhim"dir – bəndələrinə qarşı sonsuz mərhəmət sahibidir.

Ey Allahın bəndəsi! Bu ayədən öyrənirik ki, günah işlədikdən sonra onu inkar etmək və ya bəhanə gətirmək əvəzinə, etiraf edib tövbə etmək ən gözəl yoldur. Allah tövbə edənləri sevir və onların günahlarını bağışlayır. Heç vaxt Allahın rəhmətindən ümidini kəsmə! Çünki Allahın rəhməti hər şeyi əhatə edir və O, tövbə edən hər bir bəndəsini bağışlamağa hazırdır. Sən də bu müjdəyə qovuşanlardan ol!