Tavba surasi — Oyat 104

Kalimalarning ma'nolari:

• يَقْبَلُ التَّوْبَةَ – tavbani qabul qiladi, gunohlarni kechiradi.
• وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ – sadaqalarni (zakot va xayr-sadaqalarni) qabul qiladi va ularni O'z huzurida ko'taradi.
• التَّوَّابُ – tavbalarni ko'p qabul qiluvchi, bandalarining tavbasiga qayta-qayta ijobat beruvchi.
• الرَّحِيمُ – rahmati cheksiz, bandalariga nihoyatda mehribon.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo jihoddan qolgan, ammo keyin tavba qilgan sahobalar haqida so'z yuritmoqda. Ba'zi kishilar ularning tavbasi qabul bo'lganiga hayron bo'lib, "Ular kecha biz bilan birga edi, ular bilan gaplashilmas, suhbat qurilmas edi. Endi esa ular bilan gaplashiladigan va suhbat qilinadigan bo'lib qoldi" deyishgan edi. Shunda Alloh taolo ularga xitoban: "Ular bilmaydilarmi?" – deb so'raydi.

Alloh taolo O'zi haqida quyidagi haqiqatlarni bayon qiladi:

Birinchidan: Alloh bandalarining tavbasini qabul qiladi. Tavba to'g'ri va chin dildan bo'lsa, gunohlar katta-kichikligidan qat'i nazar, Alloh ularni kechiradi. U bandasining tavbasini rad etmaydi, balki uni mamnuniyat bilan qabul qiladi.

Ikkinchidan: Alloh sadaqalarni qabul qiladi. U sadaqalarga muhtoj emas, lekin O'z fazli va karami bilan ularni qabul qiladi va evaziga savob beradi. Sadaqa beruvchi kishi o'z molidan bir narsani kamaytirmaydi, aksincha Alloh unga bundan ham ko'proq baraka beradi.

Uchinchidan: Alloh tavbani ko'p qabul qiluvchi va rahmati keng zotdir. Uning rahmati g'azabidan ustundir. Bandasi qachon Unga qaytsa, U ham unga rahmat va mag'firat bilan qaytadi. Allohning tavbani qabul qilishi bir marta emas, balki bandasi har safar tavba qilganda qabul qiladi.

Bu oyatda Alloh taolo tavba qilganlarga xushxabar berib, ularning gunohlari kechirilishini va ular jamiyatda yana hurmat-e'tiborga sazovor bo'lishlarini bildirmoqda.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

• Tavba eshigi har doim ochiqdir. Bandasi qanchalik gunoh qilgan bo'lmasin, agar chin dildan tavba qilsa, Alloh uni kechiradi. Bu Allohning rahmati kengligidan dalolatdir.
• Alloh sadaqalarni qabul qilishi – musulmonlarni xayr-ehson qilishga undaydi. Chunki ularning bergan sadaqalari zoye ketmaydi, balki Alloh huzurida saqlanadi va savobi ko'paytiriladi.
• Tavba qilgan kishini jamiyatda pastkashlik va xorlik bilan qaramaslik kerak. Kim Allohga tavba qilsa, Alloh uni kechiradi va izzatlaydi.
• Allohning "Tavvob" va "Rahim" ismlari mo'minlarga umid bag'ishlaydi. Gunoh qilgan kishi umidsizlikka tushmasligi, balki Allohning rahmatidan umidvor bo'lib, tavbaga shoshilishi lozim.
• Bu oyat musulmonlarni zakot va sadaqa berishga targ'ib qiladi, chunki bu amal Alloh huzurida qabul qilinadigan va savobi ulkan amaldir.