سوره توبه — آیه 127

معانی کلمات:

• نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ: برخی از آنان به یکدیگر نگاه کردند (با چشم و ابرو به هم اشاره کردند).
• هَلْ يَرَاكُم مِّنْ أَحَدٍ: آیا کسی شما را میبیند؟
• انْصَرَفُوا: از مجلس پیامبر خارج شدند و رفتند.
• صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ: خداوند دلهایشان را از هدایت برگردانید و آنان را خوار کرد.

تفسیر آیه:

هنگامی که سورهای از قرآن نازل میشد که در آن عیبها و ویژگیهای منافقان بیان میگردید، منافقان با چشم و ابرو به یکدیگر اشاره میکردند و از روی خشم و استهزا، نزول آن را انکار مینمودند. سپس از ترس آنکه مبادا رسوا شوند و حقیقت آنان آشکار گردد، به یکدیگر میگفتند: «آیا کسی از مؤمنان ما را میبیند که اگر از نزد پیامبر برخیزیم و برویم، متوجه شود؟» اگر کسی را نمیدیدند، از مجلس پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) خارج میشدند و میرفتند. خداوند نیز به سزای این رفتار زشت و نفاقشان، دلهای آنان را از پذیرش ایمان و هدایت برگردانید و آنان را خوار و ذلیل کرد؛ زیرا این قوم اهل فهم و تدبر نبودند و حقیقت را درک نمیکردند.

فواید و پیامهای آیه:

• منافقان همواره در ترس و اضطراب به سر میبرند و از رسوایی خود بیمناکاند، در حالی که مؤمنان با آرامش خاطر و اطمینان قلب، در راه حق ثابتقدم هستند.
• نگاههای آلوده و اشارههای پنهانی نشانهی ضعف و نفاق است؛ در حالی که مؤمنان با صداقت و صراحت، حق را میگویند و از آن دفاع میکنند.
• قرآن کریم پرده از چهرهی منافقان برمیدارد تا امت اسلامی از نیرنگهای آنان آگاه باشند و فریب ظاهرشان را نخورند.
• محرومیت از فهم و تدبر، بزرگترین کیفر الهی برای کسانی است که با حق دشمنی میکنند؛ پس مؤمن باید همواره در پی افزایش علم و بصیرت باشد.
• این آیه نشان میدهد که خداوند حامی و یاور مؤمنان است و توطئههای دشمنان را خنثی میکند؛ پس مؤمن نباید از دسیسههای منافقان هراس داشته باشد.