سوره توبه — آیه 27

معانی کلمات:

• یَتُوبُ: توبه را میپذیرد، بازگشت با رحمت و بخشش.
• مِن بَعْدِ ذَٰلِکَ: پس از آن (پس از آن جنگ و سختگیری و شکست مشرکان).
• عَلَىٰ مَن یَشَاءُ: بر هر کس که بخواهد (یعنی بر اساس حکمت و مشیت خود، توفیق توبه و بازگشت به او میدهد).

تفسیر آیه:

پس از آنکه مشرکان در جنگها شکست خوردند و کیفر و عذاب الهی را دیدند، خداوند با فضل و رحمت خود باب توبه را به روی آنان میگشاید. او توبهی هر کس را که بخواهد میپذیرد و او را به سوی اسلام و ایمان هدایت میکند. این پذیرش توبه، نه به این معناست که خداوند به اجبار کسی را میبخشد، بلکه به این معناست که خداوند توفیق توبه و بازگشت را به کسانی که شایسته میداند عطا میکند و گناهان آنان را میبخشاید. خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است؛ آمرزنده نسبت به گناهان بندگان و مهربان نسبت به آنان، به گونهای که پس از کفر و معصیت نیز اگر بندهای خالصانه به سوی او بازگردد، او را میبخشد و مورد رحمت خود قرار میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

• رحمت الهی بر خشم و غضب او پیشی گرفته است؛ حتی پس از سختترین برخوردها با دشمنان، درِ توبه باز است و هیچ گناهی جز یأس از رحمت خدا، نابخشودنی نیست.
• این آیه به انسان امیدواری میدهد که هیچکس از رحمت خدا ناامید نشود؛ حتی کسانی که سالها در کفر و گناه بودهاند، اگر با صدق دل بازگردند، خداوند آنان را میبخشد.
• نشان میدهد که هدایت و توفیق توبه، تنها به دست خداست و اوست که دلهای بندگان را به سوی خود برمیگرداند؛ پس انسان باید همواره از خداوند طلب توفیق کند.
• این آیه مسلمانان را به رحمت و گذشت دعوت میکند؛ همانگونه که خداوند از دشمنان خود درمیگذرد، مؤمنان نیز باید در برخورد با خطاکاران، گذشت و مهربانی پیشه کنند و آنان را از رحمت الهی ناامید نسازند.