Bələd surəsi — Ayə 6

Sözlərin izahı:

• يَقُولُ (yəqulu): deyir, söyləyir.
• أَهْلَكْتُ (əhləktu): məhv etdim, xərclədim, sərf etdim.
• مَالًا (malən): mal, sərvət, var-dövlət.
• لُبَدًا (lübədən): yığılmış, üst-üstə toplanmış, tükənməz dərəcədə çox olan.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala, dünya malına aldanıb lovğalanan, var-dövlətini ortaya qoyub öyünən bir insanın sözünü bizə xəbər verir. Həmin şəxs deyir: “Mən çoxlu mal xərclədim, tükənməz sərvət sərf etdim!” Bunu deyərkən məqsədi Allah yolunda səmimi xidmət deyil, əksinə, öz böyüklüyünü göstərmək, camaat arasında öyünmək və İslamın ilk çağlarında olduğu kimi, haqqa və Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) düşmənçilik etmək üçün xərclədiyini bəyan etməkdir.

Bu adam elə bilir ki, xərclədiyi mal onu əbədi olaraq qoruyacaq, heç kim onun bu hərəkətini görmür və hesab soruşmayacaq. Halbuki Allah-Təala hər şeyi görür, hər kiçik və böyük əməli bilir və qiyamət günü hamını haqq-hesaba çəkəcəkdir. İnsan nə qədər mal yığsa da, nə qədər xərcləsə də, bu, onun Rəbbinin yanında heç bir üstünlük qazandırmır; əksinə, əgər bu mal haqq yolunda deyil, təkəbbür və düşmənçilik üçün sərf olunubsa, o zaman bu, sahibi üçün ziyana çevrilir.

Ey insan! Unutma ki, mal-dövlət Allahın sənə verdiyi bir əmanətdir. Onu nə üçün xərclədiyin, kimə verdiyin və hansı niyyətlə sərf etdiyin barədə sənə sual veriləcək. Əgər bu malı yaxşılığa, ehtiyac sahiblərinə köməyə, haqqın yayılmasına sərf etsən, bu, sənin üçün əbədi səadətə aparan bir yol olar. Amma təkəbbür, öyünmək və haqqa qarşı düşmənçilik üçün xərcləsən, bil ki, bu, sənin öz əlinlə özünə hazırladığın ziyandır.

Gəl, malını Allahın razılığı üçün xərclə, səmimi ol, təvazökar ol və unutma ki, hər verdiyin qəpik Allahın yanında qeyd olunur. Allah yolunda xərcləmək insanı ucaltdığı kimi, haqqa qarşı xərcləmək insanı alçaldır. Seçim sənin əlindədir — elə bir yol seç ki, qiyamət günü peşman olmayasan.