Bələd surəsi — Ayə 5

Sözlərin izahı:

• أَيَحْسَبُ — "yəhsəbu" sözü "hesab edir?," "zənn edir?," "güman edir?" mənasındadır. Burada soru formasında gələrək təəccüb və inkar bildirir.
• أَن لَّن يَقْدِرَ — "heç kəsin ona gücü çatmayacağını" deməkdir. "لَن" hərfi gələcəkdə qəti inkar bildirir.
• عَلَيْهِ — "ona," "onun üzərinə" mənasındadır.
• أَحَدٌ — "heç kəs," "heç bir kimsə" deməkdir.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insana xitab edərək onun düşüncəsini sorğulayır: Məgər insan elə zənn edir ki, topladığı mal-dövlət, qazandığı güc və hörmət ona elə bir qüvvət verib ki, artıq heç kəs onun üzərinə güc tətbiq edə bilməyəcək? Yoxsa elə güman edir ki, günahlar işlədib haqsızlıq etdikdən sonra heç kəs ondan hesab soruşmayacaq, heç kəs onu cəzalandıra bilməyəcək?

Halbuki onu yaradan Rəbbi hər şeyə qadirdir. İnsan nə qədər qüvvətli, nə qədər varlı olsa da, Allahın qüdrəti qarşısında acizdir. Allah onu yenidən dirildə bilər, əməllərinin hesabını soruşa bilər və ədalətli hökmü ilə haqqı yerinə yetirə bilər. İnsanın gücü, malı, nəsli, tayfası — heç biri onu Allahın ədalətindən qurtara bilməz.

Bu ayə insanı düşünməyə dəvət edir: Sən kimə arxalanırsan? Keçici dünya malınamı? Yoxsa hər şeyə qadir olan Allaha? Əsl güc, əsl qüdrət yalnız Allahındır. Ona görə də hər bir insan öz həyatını elə qurmalıdır ki, Allahın qarşısında utanmasın, əməllərinin hesabını verə biləcək şəkildə yaşasın. Bu ayə həm xəbərdarlıqdır, həm də rəhmətdir — çünki insanı haqqa yönəldir, onu qürurdan və zülmdən çəkindirir.