سوره لیل — آیه 4

معانی کلمات:

• سَعْی: کوشش، تلاش، عمل.
• شَتَّیٰ: جمع «شَتیت» به معنای پراکنده، گوناگون و مختلف.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید: «به راستی که کوشش و عمل شما [مردم] بسیار گوناگون و پراکنده است.» یعنی تلاشها و کارهای انسانها یکسان و همسان نیست؛ بلکه هر کسی راهی پیش گرفته و هدفی را دنبال میکند. برخی در راه خشنودی خدا گام برمیدارند و اعمالشان نیک و شایسته است که آنان را به بهشت و رستگاری میرساند، و برخی دیگر در راه ناخشنودی پروردگار حرکت میکنند و کردارشان زشت و ناپسند است که آنان را به دوزخ و زیانکاری سوق میدهد. بنابراین، سعی و تلاش هر انسانی با دیگری تفاوت دارد؛ یکی در پی دنیا و لذتهای زودگذر است و دیگری در طلب آخرت و سعادت جاودان. این اختلاف در اعمال، ریشه در نیتها و هدفهای متفاوت انسانها دارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. هر انسانی مسئول اعمال خود است و نمیتواند سرنوشت خویش را به دیگران یا شرایط بیرونی نسبت دهد؛ چرا که کوشش او نتیجهی انتخاب و ارادهی خودش است.
2. تفاوت سرنوشت انسانها در دنیا و آخرت، نه تصادفی است و نه بیربط به عملکردشان؛ بلکه بازتاب مستقیم نوع سعی و تلاش آنهاست.
3. این آیه انگیزهای برای خودسازی و انتخاب مسیر درست میدهد؛ زیرا هر کس میتواند با اصلاح نیت و عمل خود، از گروه رستگاران شود و سعادت ابدی را برای خویش رقم بزند.
4. آگاهی از این حقیقت که اعمال ما متفاوت و نتیجهبخش است، ما را به مراقبت دائمی از رفتار و کردارمان دعوت میکند تا در مسیر خشنودی پروردگار گام برداریم و از عاقبت نیک بهرهمند گردیم.