Tin surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• Aḥkam: eng hukm qiluvchi, eng adolatli hukm chiqaruvchi.
• Hakimiyn: hukm qiluvchilar, hokimlar.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda insonlarning e'tiborini o'zining buyuk hikmati va adolatiga qaratmoqda. "A-laysa Allohu bi-ahkamil-hakimiyn" – ya'ni, "Alloh hukm qiluvchilarning eng hikmatlisi, eng adolatlisi emasmi?" Bu savol tasdiq ma'nosida kelgan bo'lib, javobi aniq: Ha, albatta, Alloh hukm qiluvchilarning eng yaxshisidir.

Alloh taolo bu dunyoni bema'ni va behuda yaratmagan. U insonlarni imtihon qilish uchun yaratdi va ularga payg'ambarlar, kitoblar yubordi. Qiyomat kuni esa har bir insonning qilgan amallariga yarasha mukofot yoki jazo beriladi. Agar bu dunyo oxiri bo'lsa-yu, hisob-kitob bo'lmasa, bu zulm bo'lar edi. Alloh esa zulm qilishdan pokdir.

Ushbu oyatda Alloh taolo o'zining hukmi mutlaqo adolatli ekanini, Uning hukmiga hech kim e'tiroz bildira olmasligini, Uning hikmati esa barcha hikmatlardan ustun ekanini ta'kidlaydi. Insonlar orasida hukm qiluvchi hokimlar ham bor, lekin ularning hukmi cheklangan, xato va kamchiliklardan xoli emas. Allohning hukmi esa benuqson, to'liq adolatli va hikmatlidir.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'minlarga Qiyomat kuniga ishonch va qat'iyat bag'ishlaydi. Chunki Alloh taolo har bir yaxshilik va yomonlikning hisobini oladi, hech kimning haqqi zoe ketmaydi.
2. Insonlarga adolatli bo'lishni o'rgatadi. Agar Allohning o'zi adolatli bo'lsa, Uning bandalari ham adolatli bo'lishga intilishlari kerak.
3. Bu oyat insonni gunoh qilishdan qaytaradi, chunki har bir amalning hisobi borligini eslatadi.
4. Musulmonlarga umid va xotirjamlik baxsh etadi – zulm ko'rganlar, haqqi poymol qilinganlar uchun Allohning adolati bor ekanini bildiradi.
5. Allohning hikmatini tan olish orqali inson o'z hayotini ham hikmat bilan, o'ylab, maqsadli yashashga undaydi.