Tin surasi — Oyat 7

Kalimalarning ma'nolari:

• "Famā yukazzibuka": Endi nima senga yolg'onchi qiladi, ya'ni nima sababdan inkor etasan?
• "Ba'du": Bu yaqqol dalillar va hujjatlardan keyin.
• "Bid-dīn": Qiyomat kuni, hisob-kitob va jazo (mukofot va jazoga) bilan.

Tafsir (Sharh):

Ey inson! Alloh taolo senga o'z qudrati va hikmatining behisob alomatlarini ko'rsatdi. Seni yo'qlikdan borlikka keltirdi, senga aql, eshitish, ko'rish qobiliyatlarini berdi, osmonu zaminu ulardagi ne'matlarni senga bo'ysundirdi. Shuningdek, Qur'oni Karimda insonning yaratilish bosqichlari, o'limdan keyin qayta tirilishining misollari bayon qilindi. Mana shu aniq va ravshan dalillardan so'ng, ey inson, endi nima senga Qiyomat kunini, hisob-kitobni va yaxshi-yomon amallarning jazosini inkor etishga undaydi? Hech qanday asosli sabab yo'q! Bu shunchaki o'jarlik, takabburlik va haqiqatdan yuz o'girishdir. Qachonki sening vujudingning yaratilishi, osmonu zaminning tuzilishi kabi buyuk mo''jizalarni ko'rib turganing holda, qanday qilib o'limdan keyin qayta tirilishni va amallaring uchun jazo berilishini rad etasan? Bu aqlsizlik va adolatdan yiroqlikdir.

Foydalar (Saboqlar):

1. Ushbu oyat insonni o'z aqli va idrokini ishlatib, yaratilishdagi qudrat belgilaridan saboq olishga chorlaydi. Kimki o'z yaratilishini chuqur o'ylab ko'rsa, Qiyomat kunining haq ekanligiga shubha qolmaydi.
2. Inson o'z amallari uchun mas'ul ekanini va bir kun kelib hamma narsaning hisob-kitobi bo'lishini yodda tutishi lozim. Bu e'tiqod insonni yaxshi amallarga undaydi, yomon ishlardan qaytaradi.
3. Alloh taoloning rahmati va adolati shuni taqozo qiladiki, bu dunyoda qilingan har bir yaxshilik va yomonlik, hatto zarracha bo'lsa ham, o'z mukofoti yoki jazosini topadi. Bu esa mo'min qalbga taskin va umid bag'ishlaydi.
4. Inson o'jarlik va takabburlik bilan haqiqatni inkor etmasligi kerak. Dalillar yaqqol bo'lgach, haqni qabul qilish — aql va donishmandlik belgisidir.