سوره علق — آیه 7

معانی کلمات:

• «أَن رَّآهُ»: به این دلیل که دید (و دانست).
• «اسْتَغْنَی»: خود را بینیاز دید (از مال، جاه و مقام).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه دلیل طغیان و سرکشی انسان را بیان میکند و میفرماید: انسان به خاطر اینکه خود را بینیاز میبیند و احساس میکند به مال و ثروت و مقام و موقعیتی دست یافته که دیگر به هیچ چیز نیاز ندارد، از حدود الهی تجاوز میکند و سرکشی و نافرمانی را پیشه میگیرد. این بینیازیِ ظاهری و مادی، او را چنان مغرور و سرمست میکند که گمان میکند به هیچ کس محتاج نیست و حتی از یاد پروردگارش غافل میشود. در حالی که این بینیازی، یک توهم و پندار باطل است؛ زیرا انسان در هر حالتی، در هر لحظه، به خداوند نیازمند است و هیچگاه از او بینیاز نخواهد بود. این آیه اشاره به انسانِ متکبری دارد که به داشتههای مادی خود میبالد و فراموش میکند که همه اینها از سوی خداست و او در برابر خداوند مسئول و بازخواستشونده است.

فواید و پیامهای آیه:

• ثروت و مقام، اگر با ایمان و شکر همراه نباشد، عامل هلاکت و سقوط انسان میشود و او را به طغیان و سرکشی در برابر خداوند میکشاند.
• انسان باید همواره به یاد داشته باشد که بینیازی حقیقی از آنِ خداست و هر چه دارد، عطای اوست؛ پس به جای تکبر و غرور، باید شکرگزار و فروتن باشد.
• این آیه هشداری است برای همه کسانی که به مال و موقعیت خود مغرور میشوند تا بدانند که این دنیا و داشتههایش زودگذر است و آنچه باقی میماند، تقوا و بندگی خداست.
• مؤمن واقعی کسی است که در فقر و غنا، در سختی و آسایش، بر بندگی خدا ثابتقدم بماند و هیچگاه از یاد او غافل نشود.