سوره قدر — آیه 2

معانی کلمات:

• أَدْرَاكَ: تو را آگاه ساخت و به فهم تو رساند.
• لَيْلَةُ الْقَدْرِ: شب با عظمت و گرانقدر؛ شبی که قرآن در آن نازل شد و مقدرات یک سال در آن رقم میخورد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر عظمت شب قدر، برای بزرگنمایی بیشتر این شب، خطاب به پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم میفرماید: «و چه چیزی تو را آگاه ساخت که شب قدر چیست؟» این جمله برای تعظیم و بزرگداشت این شب است؛ یعنی ای پیامبر، تو و هیچکس دیگری نمیتواند به کنه عظمت و فضیلت این شب پی ببرد و درک آن فراتر از توان بشری است. این شب، شبی است که قرآن کریم به صورت یکجا از لوح محفوظ به آسمان دنیا نازل شد و سپس به تدریج بر قلب مبارک پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرود آمد. در این شب، خیر و برکت فراوان، رحمت الهی و آمرزش گناهان نهفته است و تقدیرات یک ساله بندگان در آن رقم زده میشود. عظمت این شب به اندازهای است که خداوند با این جمله پرسشی، توجه بشر را به ژرفای بیپایان فضیلت آن جلب میکند و میفهماند که درک کامل آن برای عقل انسان ممکن نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• عظمت شب قدر فراتر از درک بشری است و انسان باید با تواضع در برابر این نعمت الهی، به آن احترام گذارد و از آن بهره برد.
• خداوند با این بیان، اهمیت این شب را برای مؤمنان آشکار میسازد تا با اشتیاق و امید، در طلب آن بکوشند و از برکاتش بهرهمند شوند.
• این آیه نشان میدهد که قرآن و شب نزول آن، چنان ارزش والایی دارند که حتی پیامبر رحمت نیز با تعظیم از آنها یاد میشود و این امر، محبت و ارادت مسلمانان را به قرآن و شبهای پرفضیلت رمضان افزایش میدهد.
• درک ناقص انسان از امور الهی، او را به فروتنی و تسلیم در برابر وحی دعوت میکند و ایمان را در دل او تقویت مینماید.