یونس سۈرىسى — ئايەت 13

ئايەتتىكى مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• الْقُرُونَ: ئۆتكەن ئۈممەتلەر، ئەۋلادلار، دەۋرلەر.
• ظَلَمُوا: زۇلۇم قىلدىلار، يەنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ، پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىپ زۇلۇم قىلدىلار.
• بِالْبَيِّنَاتِ: ئوچۇق دەلىل-پاكىتلار، مۆجىزىلەر بىلەن.
• لِيُؤْمِنُوا: ئىمان ئېيتىشى ئۈچۈن ئەمەس، يەنى ئۇلار ئىمان ئېيتىدىغان ئەھۋالدا ئەمەس ئىدى.
• نَجْزِي: جازا بېرىمىز، مۇكاپاتلاش ياكى جازالاش مەنىسىدە.
• الْمُجْرِمِينَ: گۇناھكارلار، جىنايەتچىلەر، كۇفرىلىق ۋە ئىنكار بىلەن گۇناھ ئۆتكۈزگەنلەر.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مەككە ئاھالىسى! ئاللاھ تائالا سىلەرگە ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ھالىتىنى ئەسكەرتىپ، ئۇلارنىڭ قانداق ئاقىبەتكە دۇچار بولغانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۆتكەن ئۈممەتلەرگە ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىرى ئوچۇق مۆجىزىلەر ۋە روشەن دەلىللەر بىلەن كەلگەن بولسىمۇ، ئۇلار ئىمان ئېيتىشتىن يۈز ئۆرۈپ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق زۇلۇم قىلدى. ئۇلارنىڭ قەلبلىرى قاتتىق بولۇپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشقا تەييار ئەمەس ئىدى. شۇڭا ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلدى. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئازابى پەقەت ئۆتكەن ئۈممەتلەرگە خاس ئەمەس، بەلكى ھەر قانداق زاماندا ۋە مەكاندا شۇنداق گۇناھكار، كۇفرىلىق ۋە ئىنكارغا پاتقان قەۋملەرگە ھەم يېتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئادىل ھۆكۈم قىلغۇچىدۇر، ئۇنىڭ جازاسىدىن قېچىپ قۇتۇلۇش مۇمكىن ئەمەس.

ئەي ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە رەھىمدىل، ئۇ سىلەرگە پەيغەمبەرلەرنى ۋە كىتابلارنى ئەۋەتىپ، ھەقىقەتنى كۆرسەتتى. ئەگەر سىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، پەيغەمبەرلەرنىڭ كەلتۈرگەن ھىدايىتىگە ئەمەل قىلساڭلار، ئاللاھ سىلەرگە جەننەتنى ۋەدى قىلغان. ئەمما ئەگەر سىلەر ئۆتكەن ئۈممەتلەرگە ئوخشاش ئىنكار ۋە زۇلۇمغا يول قويساڭلار، ئۇلارغا كەلگەن ئازاب سىلەرگىمۇ كېلىشى مۇمكىن. شۇڭا ئەقىلنى ئىشلىتىپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن تەۋبە قىلىڭلار ۋە ئىمان كەلتۈرۈڭلار. ئاللاھ قۇرئان كەرىمدە بىزگە ئۆتكەنلەردىن ئىبرەت ئېلىشنى بۇيرۇيدۇ، تەكى ئىبرەت ئالايلى ۋە ھىدايەت يولىدا مۇستەھكەم تۇرايلى.