یونس سۈرىسى — ئايەت 28

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• نَحْشُرُهُمْ: ئۇلارنى يىغىمىز، توپلايمىز.
• مَكَانَكُمْ: ئورنىڭلاردا تۇرۇڭلار، يۆتكەلمەڭلار.
• شُرَكَاؤُكُمْ: سىلەرنىڭ شېرىكلىرىڭلار، يەنى ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلىرىڭلار ۋە باشقا مەبۇدلىرىڭلار.
• فَزَيَّلْنَا: بىز ئايرىدۇق، ئارىلىرىنى ئاچتۇق.
• مَا كُنتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ: سىلەر بىزگە چوقۇنمايتتىڭلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! ئۇ كۈننى ئەسلىگىنكى، ئاللاھ تائالا پۈتۈن مەخلۇقاتنى — ئىلگىرىكى ۋە كېيىنكىلەرنى، ئىنسانلارنى ۋە جىنلارنى — ھېساب-سوراق ۋە جازا-مۇكاپات ئۈچۈن بىر يەرگە توپلايدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۆزىگە شېرىك كەلتۈرگەن كاپىرلارغا: «سىلەر ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان شېرىكلىرىڭلار ئورنىڭلاردا تۇرۇڭلار، سىلەرگە نېمە قىلىنىدىغانلىقىنى كۆرۈڭلار» دەيدۇ.

شۇ چاغدا ئاللاھ تائالا چوقۇنغۇچىلار بىلەن چوقۇنۇلغۇچىلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋېتىدۇ، دۇنيادىكى ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى ئالاقە ۋە مۇناسىۋەت ئۈزۈلىدۇ. ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇلغان مەبۇدلار — بۇتلار ۋە باشقىلار — ئۆزلىرىگە چوقۇنغان كىشىلەردىن ئادا-جۇدا بولۇپ: «سىلەر دۇنيادا بىزگە چوقۇنمايتتىڭلار، بىز سىلەرنى چوقۇنۇشقا بۇيرۇمىغان ئىدۇق» دەيدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان شېرىككە كەلتۈرۈش ئەمەلىيىتىنىڭ پۈتۈنلەي بىكار ۋە ئاساسسىز ئىكەنلىكىنى، ھېچقانداق پايدا بەرمەيدىغانلىقىنى ئاشكارا قىلىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ئەڭ چوڭ زۇلۇم بولۇپ، قىيامەت كۈنى شېرىك كەلتۈرگۈچىلەر ۋە ئۇلارنىڭ شېرىكلىرى ئارىسىدا ھېچقانداق مۇناسىۋەت قالمايدۇ. شۇڭا ئەقىللىق ئىنسان پەقەت يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشى، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىقى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقىي تەۋھىدكە مۇۋەپپەق قىلسۇن ۋە شېرىكتىن ساقلىسۇن.