سوره یونس — آیه 29

معانی کلمات:

• شهیدًا: گواه و شاهد بر حقایق.
• غافلین: بیخبران، کسانی که از چیزی آگاهی و شعور ندارند.

تفسیر آیه:

در این آیه، سخن از زبان معبودان دروغین (بتها یا هر آنچه مشرکان به جای خدا میپرستیدند) بیان میشود که در روز قیامت، در برابر مشرکان، اعلام برائت و بیزاری میکنند. آنها میگویند: «خداوند بهعنوان گواه میان ما و شما کافی است که ما از عبادت شما بیخبر و غافل بودیم.» یعنی این معبودان نه میفهمیدند که پرستیده میشوند، نه راضی به این پرستش بودند و نه آن را میخواستند. آنها هیچ شعور و ادراکی نداشتند که از عبادت مشرکان آگاه شوند؛ نه میشنیدند، نه میدیدند و نه میفهمیدند. بنابراین، پرستش آنها کاملاً باطل و بیاساس بوده و مشرکان با این کار، نه تنها سودی نبردند، بلکه با عمل خود، حجت را بر خود تمام کردند و در پیشگاه خداوند مسئولاند. این آیه، در حقیقت، بیانگر این حقیقت است که در روز قیامت، معبودان باطل، از مشرکان تبری میجویند و گواهی خداوند بر بیخبری و بیارادگی خودشان، بالاترین شاهد بر بطلان شرک است.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و اخلاص: این آیه به ما میآموزد که عبادت باید تنها برای خدایی باشد که سمیع و بصیر و عالم به همه چیز است. پرستش موجوداتی که حتی از عبادتکنندگان خود بیخبرند، نه تنها بیفایده است، بلکه موجب خسران و پشیمانی در آخرت میشود.
• مسئولیتپذیری: انسان در برابر اعمال خود مسئول است و نمیتواند بهانه بیاورد که معبودان او را به این کار واداشتهاند؛ زیرا هیچ معبود حقیقی جز خداوند وجود ندارد که فرمان عبادت دهد.
• امید به عدالت الهی: این آیه یادآور میشود که خداوند در روز قیامت، به عدالت داوری میکند و حق را از باطل جدا میسازد. هیچ ظلمی در قضاوت او نیست و گواهی او بر همه چیز کافی است.
• دعوت به تفکر: انسان باید درباره معبود خود بیندیشد؛ آیا معبودی که او میپرستد، شایسته پرستش است؟ آیا او را میشنود و میبیند و نیاز او را برطرف میکند؟ تنها خداوند است که چنین صفاتی دارد و شایسته عبادت است.