Yunus surasi — Oyat 29

Kalimalarning ma’nolari:

• Shahid – guvoh, shohid.
• G‘ofiliyn – bexabar, g‘aflatda bo‘lganlar, sezmaydiganlar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning o‘zlari sig‘inayotgan “ilohlar” (butlar, avliyolar yoki boshqa narsalar) haqidagi holatini bayon qilmoqda. Qiyomat kuni o‘sha “ilohlar” o‘zlariga sig‘inuvchilardan butunlay voz kechib, shunday deydilar: “Biz bilan sizlar o‘rtamizda Allohning O‘zi guvoh bo‘lishi kifoya. Biz sizlarning bizga ibodat qilganingizdan mutlaqo bexabar edik. Biz sizlarning bizni iloh deb bilishingizni, bizga sig‘inishingizni sezmaganmiz, eshitmaganmiz va bilmaganmiz. Sizlar o‘z havoi nafsingizga ergashib, bizni o‘zingizcha iloh qilib oldingiz, lekin biz bunga hech qachon rozilik bermaganmiz va sizlarni bunga buyurmaganmiz”.

Ya’ni, o‘sha “ilohlar” o‘zlariga sig‘inuvchilardan butunlay pok ekanliklarini, ularning bu qilmishlariga rozi bo‘lmaganliklarini va bundan bexabar ekanliklarini e’lon qiladilar. Bu hol mushriklarning butun umidlarini puchga chiqaradi va ularning o‘sha “ilohlar”dan hech qanday yordam ololmasliklarini ko‘rsatadi.

Foydalar va ibratlar:

1. Alloh taolo har bir narsaga guvohdir va Qiyomat kuni Uning guvohligi eng haqqoniy guvohlikdir. Shuning uchun inson har bir ishida Allohning nazorati ostida ekanini his qilib yashashi kerak.
2. Allohdan o‘zga narsalarga sig‘inish – behuda va foydasiz ishdir. O‘sha “ilohlar” o‘zlariga sig‘inuvchilardan hatto bexabar bo‘ladilar. Demak, inson faqat Allohgagina ibodat qilishi va Undangina yordam so‘rashi lozim.
3. Qiyomat kuni har bir inson o‘zi qilgan ishlariga guvohlar keltiriladi. Shuning uchun dunyoda yaxshi amallar qilib, oxiratda yaxshi guvohlikka ega bo‘lishga harakat qilish kerak.
4. Bu oyat musulmonlarni tavhid (yakkaxudolik) e’tiqodiga mustahkam bog‘lanishga va har qanday shirkdan (Allohga sherik keltirishdan) qattiq hazar qilishga chorlaydi. Chunki shirk – eng katta zulm va eng og‘ir gunohdir.