Yunus surasi — Oyat 54

Kalimalarning ma'nolari:

• Zolim nafs: Allohga shirk keltirgan, gunoh qilgan har bir jon.
• Fido: O'zini halokatdan qutqarish uchun evaziga beriladigan narsa.
• Nadomat: Pushaymonlik, afsus-cheklash.
• Qist: Adl, to'g'rilik, haqqoniylik.

Tafsir:

Qiyomat kunida zolimlar — ya'ni Allohga shirk keltirgan, Unga iymon keltirmagan va gunohlarga botgan har bir jon — azobni o'z ko'zlari bilan ko'rganlarida, agar yer yuzidagi barcha boyliklar, xazinalar va qimmatbaho narsalar o'z qo'lida bo'lganda edi, ularning barchasini o'zini shu azobdan qutqarish uchun fido qilib berishni juda istardi. Lekin bu foyda bermaydi, chunki o'sha kunda na pul, na mol, na dunyo boyliklari hech kimni azobdan qutqara olmaydi.

O'sha zolimlar azobni ko'rganlarida, ichlarida pushaymonlikni yashirib, o'zlarining shirk va gunohlariga qattiq afsus chekadilar. Ular bu nadomatni o'zlariga ergashgan boshliqlaridan va boshqalardan yashirishga harakat qiladilar, chunki uyat va sharmandalikdan o'zlarini tiya olmaydilar. Ammo bu pushaymonlik ularga hech qanday foyda bermaydi, chunki u dunyoda qilgan amallarining jazosini olish vaqti kelgan.

So'ngra Alloh taolo ular orasida adl bilan hukm qiladi. Ya'ni har bir kishi o'zi qilgan amaliga yarasha jazo yoki mukofot oladi. Alloh hech kimga zulm qilmaydi, hech kimning haqqini kamaytirmaydi va hech kimni gunohsiz jazolamaydi. Har bir jon o'zi qilgan ishiga yarasha natija oladi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan olinadigan saboqlar juda katta va ibratlidir:

1. Dunyo boyliklari oxiratda hech narsaga yaramaydi — Inson o'zining butun umri davomida to'plagan mol-mulki, boyligi, agar u Allohga iymon keltirmagan va solih amal qilmagan bo'lsa, Qiyomat kunida unga hech qanday foyda bermaydi. Shuning uchun aqlli inson o'z boyligini Alloh yo'lida sarflashga va oxiratini obod qilishga harakat qilishi kerak.
2. Pushaymonlikning foydasi yo'q — Dunyoda qilgan gunoh va shirk uchun Qiyomat kunida pushaymonlik qilish hech qanday foyda bermaydi. Pushaymonlik qilish kerak bo'lsa, hozir, tiriklik paytida qilish kerak. Alloh taolo tavba qilgan bandalarining tavbasini qabul qiladi va gunohlarini kechiradi.
3. Allohning adli mukammaldir — Alloh taolo hech kimga zulm qilmaydi. Har bir inson o'zi qilgan amaliga yarasha jazo yoki mukofot oladi. Bu Allohning rahmati va adlining namunasidir. Allohning hukmi mutlaqo adolatli va haqqoniydir.
4. Iymon va solih amal — najot yo'li — Bu oyat bizga ko'rsatadiki, najot topishning yagona yo'li — Allohga iymon keltirish, Unga shirk keltirmaslik va solih amallar qilishdir. Dunyo boyliklari, mansab va martabalar hech kimni azobdan qutqara olmaydi.