سوره یونس — آیه 88

### معانی واژگان آیه

• زینة: هر آنچه که مایه آرایش و زیبایی ظاهری در زندگی دنیا باشد، مانند لباسهای فاخر، جواهرات و تجملات.
• اطمِس: نابود کن و آثار آن را محو گردان، بهگونهای که اثری از آن باقی نماند.
• اشدُد: سخت کن و محکم ببند؛ یعنی چنان بر دلها مهر بزن که هیچ راهی برای ایمان به درونشان باز نشود.
• عذاب الیم: عذاب دردناک و بسیار سخت.

### تفسیر آیه

حضرت موسی علیهالسلام پس از آنکه سالها فرعون و اشراف قومش را به سوی حق دعوت کرد و آنان با تکبر و سرکشی، ایمان نیاوردند و بلکه با ثروت و قدرت خود مردم را از راه خدا گمراه کردند، دست به دعا برداشت و عرضه داشت: «پروردگارا! تو خود میدانی که به فرعون و اشراف قومش در این زندگی دنیا زیباییها، تجملات و اموال فراوانی عطا کردی؛ اما آنان به جای شکرگزاری، از این نعمتها برای گمراه کردن مردم از راه تو استفاده کردند. پروردگارا! اموالشان را نابود کن و بر دلهایشان مهر بزن، بهگونهای که دیگر هیچ خیری در آنان راه نیابد و ایمان نیاورند تا آنکه عذاب دردناک را با چشم خود ببینند.»

این دعای موسی علیهالسلام نه از روی کینه و دشمنی شخصی، بلکه از روی یأس از ایمان آوردن آنان و به دستور الهی و برای نجات مستضعفان از ظلم و گمراهی آنان بود. خداوند نیز دعای او را اجابت کرد و اموالشان را به گونهای نابود ساخت که به سنگهای سخت و بیارزش تبدیل شد و دلهایشان چنان قساوت یافت که تا لحظه غرق شدن در دریا، ایمان نیاوردند؛ اما آن ایمانِ در آستانه مرگ، هرگز پذیرفته نشد.

### فواید و پیامهای آیه

• خطر ثروت و زینتهای دنیوی: نعمتهای دنیوی اگر در مسیر شکر و بندگی قرار نگیرند، نهتنها مایه سعادت نیستند، بلکه میتوانند وسیله گمراهی و هلاکت انسان شوند. مؤمن باید مراقب باشد که مال و زیباییهای دنیا او را از یاد خدا و راه حق غافل نکند.
• دعا در برابر ظالمان: دعا علیه ظالمان و ستمگرانی که با قدرت و ثروت خود مردم را گمراه میکنند، نهتنها جایز است، بلکه نشانه غیرت دینی و دلسوزی برای بندگان خداست؛ چنانکه پیامبران الهی نیز چنین دعاهایی کردهاند.
• اهمیت ایمان در زمان پذیرش: ایمان آوردن در حالی که عذاب الهی را با چشم خود ببینی، ارزشی ندارد و پذیرفته نمیشود. پس باید در فرصت زندگی و پیش از فرا رسیدن مرگ، به سوی خدا بازگشت و ایمان آورد.
• سنّت الهی در یاری مؤمنان: خداوند هرگز بندگان مخلص خود را تنها نمیگذارد و در برابر ظلم و گمراهی دشمنان، راه نجاتی برای آنان قرار میدهد؛ چنانکه بنیاسرائیل را از چنگال فرعون نجات داد و او را با لشکریانش به دریا سپرد.