Hud surasi — Oyat 107

Kalimalarning ma'nolari:

• Xolidina fiha: Ular (do'zaxda) abadiy qoluvchilardir.
• Ma damat: Mavjud bo'lgan muddat, davom etgan vaqt.
• Illa ma shaa: Faqat Rabbiying xohlagan narsa mustasno (ya'ni, Alloh taolo xohlasa, gunohkor mo'minlarni do'zaxdan chiqarish).
• Fa''ol limaa yuriid: Xohlagan narsasini qiluvchi, hech kim uni majburlay olmaydi.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali oyatda Alloh taolo do'zaxda abadiy qoladigan kofirlar va gunohkorlar haqida xabar bermoqda. Ular do'zaxda osmonlar va yer mavjud bo'lgan muddat davomida qoladilar. Bu ibora arab tilida abadiylikni ifodalash uchun ishlatiladi, chunki osmonlar va yerning mavjudligi cheksiz davom etadi. Demak, kofirlar uchun do'zax azobi abadiy va uzluksizdir.

Keyin Alloh taolo: "Illa ma shaa Robbuka" — "Rabbiying xohlagan narsa mustasno" deya istisno qiladi. Bu istisno gunohkor mo'minlarga tegishlidir. Ya'ni, tavhid ahlidan bo'lgan, lekin katta gunohlar qilgan mo'minlar do'zaxda ma'lum muddat azob chekishadi, so'ngra Alloh taoloning fazli va rahmati bilan u yerdan chiqariladilar. Ammo kofirlar uchun bu istisno yo'q, ular abadiy do'zaxda qoladilar.

So'ngra Alloh taolo: "Inna Robbaka fa''ol limaa yuriid" — "Albatta, Robbang xohlagan narsasini qiluvchidir" deya o'z qudrati va irodasining mutlaqligini bayon qiladi. U hech kimning maslahatiga muhtoj emas, hech kim Uni majburlay olmaydi. U xohlagan kishini kechiradi, xohlagan kishini azoblaydi. Uning hukmi ustidan hech qanday e'tiroz yo'q.

Foydalar:

1. Ushbu oyat Alloh taoloning adolati va hikmatini ko'rsatadi — U har bir amalga yarasha mukofot yoki jazo beradi.
2. Gunohkor mo'minlar uchun umid eshigi ochiq — ular do'zaxda abadiy qolmaydilar, balki Allohning rahmati bilan chiqariladilar.
3. Alloh taoloning irodasi mutlaq ekanini bilish mo'minni Unga to'liq taslim bo'lishga, Uning hukmiga rozi bo'lishga undaydi.
4. Ushbu oyat insonni gunohlardan saqlanishga, tavba qilishga va Allohning rahmatidan umid uzmaslikka chorlaydi.
5. Alloh taoloning "fa''ol limaa yuriid" degan sifati mo'min qalbini mustahkamlaydi — chunki U xohlagan narsani albatta amalga oshiradi, hech qanday to'siq yo'q.