Hud surasi — Oyat 92

Kalimalarning ma'nolari:

• رهطي (rahṭi): qavmim, urug'im, qarindoshlarim.
• أعز (a'azz): qudratliroq, hurmatliroq, kuchliroq.
• ظهريا (zihriyyan): orqaga tashlangan, e'tibordan chetda qoldirilgan, ortga tashlab yuborilgan narsa.
• محیط (muhīt): har tomonlama qamrab oluvchi, har bir narsani biluvchi, hech narsa undan yashirin qolmaydigan.

Tafsir:

Shuayb alayhissalom o'z qavmiga tanbeh va ta'na bilan murojaat qilib dedi: "Ey qavmim! Mening urug'-aymog'im, qarindoshlarim sizlarning nazaringizda Allohdan ham azizroq va hurmatliroqmi? Sizlar mening qarindoshlarimni hurmat qilib, ularning so'zlariga quloq tutasizlar-u, lekin Alloh taoloning amrini orqaga tashlab, Uning buyruqlarini butunlay e'tibordan chetda qoldirdingizlar. Allohning dinini, Uning payg'ambariga itoat qilishni ortga tashlangan, hech kim e'tibor bermaydigan narsaga o'xshatdingizlar. Uning amr-u farmonlarini orqangizga tashlab, unga amal qilishdan yuz o'girdingizlar.

Ey qavmim! Bilinglarki, mening Rabbim — Alloh taolo sizlarning barcha qilayotgan amallaringizni har tomonlama biluvchi va qamrab oluvchidir. Uning ilmidan zarracha narsa ham yashirin qolmaydi. U sizlarning barcha ishlaringizni, yashirin va oshkora qilgan amallaringizni to'liq biladi va ularning hisobini oladi. Qilgan yaxshi-yomon barcha ishlaringiz uchun sizlarni mukofot yoki jazo bilan taqdirlaydi. Uning jazosidan qochib qutulib bo'lmaydi, chunki U har narsani qamrab oluvchidir."

Foydalar va ibratlar:

1. Alloh taoloning hurmati har qanday insonning, hatto eng yaqin qarindosh va urug'larning hurmatidan ustun bo'lishi lozim. Hech bir inson Allohdan azizroq va ulug'roq bo'la olmaydi.
2. Allohning amrlarini orqaga tashlab, insonlarning so'zlariga ko'proq e'tibor berish — bu katta xato va gunohdir. Mo'min kishi har doim Allohning roziligini insonlarning roziligidan ustun qo'yishi kerak.
3. Alloh taolo bandalarining barcha amallarini to'liq biladi va qamrab oladi. Bu esa mo'minlarga Allohning adolatiga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi va gunoh qiluvchilarni ogohlantiradi.
4. Payg'ambarlar o'z qavmlariga nasihat qilishda eng yumshoq va ta'sirchan usullarni qo'llaganlar. Shuayb alayhissalom ham o'z qavmini to'g'ri yo'lga chaqirishda ularning aql-idrokiga murojaat qilib, ularni o'ylashga undagan.
5. Allohning ilmi har narsani qamrab olganligi mo'min uchun eng katta tasalli manbaidir — chunki u biladiki, qilgan har bir yaxshi amali, hatto eng kichigi ham Allohning nazaridan chetda qolmaydi va mukofotini oladi.