یوسف سۈرىسى — ئايەت 109

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• رِجَالًا: ئەر كىشىلەر، يەنى ئىنسانلاردىن بولغان ئەرلەر (پەرىشتىلەر ئەمەس).
• نُوحِي: بىز ۋەھىي قىلىمىز، يەنى ئاللاھ تەرىپىدىن خەۋەر يەتكۈزىمىز.
• أَهْلَ الْقُرَىٰ: شەھەر-قەلئەلەرنىڭ ئاھالىسى، يەنى شەھەرلەردە ياشايدىغان كىشىلەر (چۆل-باياۋاندىكىلەر ئەمەس).
• عَاقِبَةُ: ئاقىۋەت، ئاخىرقى نەتىجە.
• وَلَدَارُ الْآخِرَةِ: ئاخىرەت يۇرتى، ئاخىرەت دىيارى.
• اتَّقَوْا: تەقۋا قىلغانلار، يەنى ئاللاھتىن قورقۇپ گۇناھلاردىن ساقلانغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىمۇ پەقەت ئىنسانلاردىن بولغان ئەرلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇلار پەرىشتە ئەمەس ئىدى. بىز ئۇلارغا ۋەھىي نازىل قىلاتتۇق، ئۇلار شەھەر-قەلئەلەردە ياشايدىغان كىشىلەردىن ئىدى، چۆل-باياۋاندىكىلەردىن ئەمەس. ئۇلارنىڭ قەۋمى ئۇلارنى يالغانچى دېدى، شۇڭا بىز ئۇلارنى ھالاك قىلدۇق.

ئەمدى بۇ مەككە مۇشرىكلىرى زېمىندا سەپەر قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى يالغانچىلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆرمەمدۇ؟ ئۇلار ھالاك قىلىنغان، خار بولغان، دەرۋىش بولغان. ئەگەر ئۇلار ئويلىنىپ ئىبرەت ئالسا، ئۇلارمۇ شۇنداق ئاقىۋەتكە دۇچار بولمايتتى.

ئاخىرەت يۇرتىدىكى نېئمەتلەر ۋە خۇشاللىقلار، دۇنيادىكى ھەر قانداق نەرسىدىن ياخشىدۇر — بۇ ئاللاھتىن قورقۇپ، ئەمرلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىۋالغان مۇئمىنلەر ئۈچۈندۇر. ئەڭ چوڭ ئەمر ئىمان كەلتۈرۈش، ئەڭ چوڭ چەكلىمە شىرك قىلىشتىن ساقلىنىشتۇر.

ئەي مەككە ئاھالىسى! سىلەر ئاخىرەتنىڭ دۇنيادىن ياخشى ئىكەنلىكىنى، تەقۋادارلار ئۈچۈن ئاخىرەتنىڭ تېخىمۇ ياخشى ئىكەنلىكىنى ئەقلىڭلار بىلەن چۈشەنمەمسىلەر؟ ئەگەر چۈشەنسەڭلار، ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈپ، ئۇنىڭغا شىرك قوشماي، ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلاتتىڭلار.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر دەۋردە ئىنسانلاردىن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەن، ئۇلارنىڭ ۋەزىپىسى ئىنسانلارنى ھىدايەتكە چاقىرىش ئىدى. ئىنسانلار ئۇلارنى قوبۇل قىلمىغاندا، ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلغان. بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىش بىزنىڭ ۋەزىپىمىزدۇر. ئاخىرەت يۇرتى تەقۋادارلار ئۈچۈن ئەڭ ياخشى يۇرتتۇر. ئاللاھ بىزنى تەقۋادارلاردىن قىلسۇن، ئاخىرەتتە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۇن. ئامىن.