Yusuf surasi — Oyat 57

Kalimalarning ma'nolari:

• Va la ajrul oxirati – oxiratdagi mukofot, ya'ni Alloh taolo tomonidan keyingi hayotda beriladigan ajr-mukofot.
• Khayr – yaxshiroq, afzalroq.
• Yattaqun – taqvo qiladilar, ya'ni Allohning buyruqlarini bajarib, qaytargan narsalaridan saqlanadilar.

Tafsir:

Ushbu oliy ma'noli oyatda Alloh taolo bandalariga oxiratdagi ajr-mukofot dunyo ne'matlaridan ancha afzal va ulug' ekanini bildirmoqda. Dunyo hayotidagi yaxshiliklar, mol-mulk, martaba va boshqa ne'matlar o'tkinchi bo'lib, ularning zavqi bir zumda tugaydi. Ammo oxiratdagi mukofot – bu abadiy, o'lmas va cheksiz ne'matlar bo'lib, ularni Alloh taolo o'z bandalariga rahm-qilgan holda in'om etadi.

Bu afzal mukofot esa faqatgina ikki xislatni o'zida jam qilgan kishilargagina nasib bo'ladi: imon va taqvo. Ya'ni, qalban Allohga ishonib, Muhammad alayhissalom olib kelgan dinini chin dildan tasdiqlagan va amalda Allohning buyruqlarini bajarib, qaytargan narsalaridan (shirk, gunoh va harom ishlardan) saqlangan mo'minlar. Ular dunyoda ham, oxiratda ham izzat-ikromga erishadilar, lekin eng buyuk va doimiy mukofot ular uchun oxiratda tayyorlangan jannat va Allohning rizoligidir.

Bu oyatda Yusuf alayhissalomning qissasidan ibrat olinib, u zot dunyoda yuksak martabaga erishgan bo'lsalar-da, asl maqsad va haqiqiy saodat oxiratdagi ajrda ekani ta'kidlanmoqda. Zero, dunyo ne'matlari sinov va imtihon vositasi, oxiratdagi mukofot esa haqiqiy muvaffaqiyatdir.

Foydalar va ibratlar:

1. Dunyoga berilib ketmaslik – Bu oyat mo'min kishini dunyo lazzatlariga berilib, oxiratni unutmaslikka chorlaydi. Dunyo o'tkinchi, oxirat esa boqiy ekanini yodda tutish insonni to'g'ri yo'ldan yurishga undaydi.
2. Imon va taqvo birligi – Haqiqiy saodat faqat imon bilan cheklanmaydi, balki imon amaliy hayotda taqvo bilan mustahkamlanadi. Ya'ni, e'tiqod qilish bilan birga, Allohdan qo'rqib, gunohlardan saqlanish lozim.
3. Sabr va iymonning natijasi – Yusuf alayhissalomning qissasida ko'rinadiki, qiyinchilik va sinovlarga sabr qilgan, imonini mustahkam tutgan kishilar oxir-oqibat izzatga erishadilar. Bu mo'minlarga umid va dalda beradi.
4. Oxiratni ustun qo'yish – Inson har qanday ishda oxirat manfaati dunyo manfaatidan afzal ekanini bilishi kerak. Shu sababli, halol rizq topish, to'g'ri ish qilish va Allohga itoatda bo'lish orqali ikkala dunyoning yaxshiligiga erishish mumkin.
5. Allohning fazli va rahmati – Bu oyat Alloh taoloning mo'min bandalariga bo'lgan cheksiz marhamatini eslatadi. Ular dunyoda qilgan yaxshi amallari evaziga oxiratda misli ko'rilmagan ne'matlarga muyassar bo'ladilar.