سوره یوسف — آيت 70

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ: يعني کين سفر جو سامان ۽ اناج ڏنائين، سندن اُٺن تي بار لڳرايائين.
• السِّقَايَةَ: اهو پيالو يا ماپو، جنهن سان اناج ماپي ڏنو ويندو هو ۽ بادشاهه ان مان پاڻي پيئندو هو.
• رَحْلِ: يعني سفر جو سامان ۽ بار، جيڪو اُٺ تي رکيل هجي.
• أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ: يعني هڪ اعلان ڪرڻ واري بلند آواز سان اعلان ڪيو.
• الْعِيرُ: قافلو، يعني اُٺن تي بار کڻي هلندڙ مسافرن جو گروهه.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ جڏهن يوسف عليه السلام پنهنجي ڀائرن کي سفر جو سامان ۽ اناج ڏئي تيار ڪيو، ته هن پنهنجي حڪم سان اهو شاهي پيالو (جيڪو ماپي جو اوزار به هو) سندن ڄاڻ کان سواءِ پنهنجي سڳي ڀاءُ بنيامين جي سامان ۾ رکرايو، ته جيئن هن کي پاڻ وٽ رهائڻ جو انتظام ٿي سگهي. پوءِ جڏهن اهي قافلي سميت مصر کان روانا ٿي ويا ۽ پنهنجي وطن ڏانهن واپس وڃڻ لڳا، ته هڪ اعلان ڪندڙ بلند آواز سان سڏ ڪيو: ”اي قافلي وارؤ! يقيناً توهان چور آهيو.“

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي تدبير ۽ حڪمت: يوسف عليه السلام جي هن عمل مان ظاهر ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي ذريعي هڪ اهڙي حڪمت عملي جو انتظام ڪيو، جنهن سان سندس ڀاءُ بنيامين ساڻس گڏ رهي سگهيو. اهو ثابت ڪري ٿو ته الله جي تدبير هميشه بهترين هوندي آهي، ۽ انسان کي ان تي صبر ۽ يقين رکڻ گهرجي.
• نيڪ مقصد لاءِ حڪمت وارو طريقو: يوسف عليه السلام هڪ نيڪ مقصد يعني پنهنجي ڀاءُ کي پاڻ وٽ رهائڻ لاءِ اهڙو طريقو اختيار ڪيو، جيڪو ظاهري طور تي ڪنهن کي به نقصان نه پهچائيندو هو. هن مان سکيا ملي ٿي ته نيڪ مقصدن لاءِ عقلمندي ۽ حڪمت سان ڪم وٺڻ گهرجي.
• الله جي قدرت تي ڀروسو: جڏهن به انسان الله تي ڀروسو ڪري ۽ سندس حڪم جي پيروي ڪري، ته الله تعاليٰ ان جا رستا آسان ڪري ٿو. يوسف عليه السلام جي زندگي ان جو روشن مثال آهي.
• قرآن جي داستانن ۾ عبرت: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي واقعا رڳو ڪهاڻيون نه آهن، پر انهن ۾ انسانيت لاءِ وڏا سبق ۽ عبرتون موجود آهن. اهي اسان کي سيکارين ٿا ته ڪيئن مشڪلاتن ۾ صبر، حڪمت ۽ الله تي توڪل سان ڪم وٺجي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام هڪ اهڙو دين آهي، جيڪو انسان کي انصاف، حڪمت ۽ رحمت جو درس ڏئي ٿو. يوسف عليه السلام جو اهو واقعو ڏيکاري ٿو ته اسلام ۾ نيڪ مقصدن لاءِ عقلمندي سان ڪم وٺڻ جائز آهي، ۽ الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي حڪمت کي ساراهي ٿو.
• قرآن سان محبت: جڏهن اسان قرآن جي اهڙن خوبصورت ۽ حڪمت ڀريل واقعن کي پڙهون ٿا، ته اسان جي دل ۾ قرآن ۽ اسلام لاءِ محبت وڌي ٿي. اهي داستان اسان کي سيکارين ٿا ته الله تعاليٰ ڪيئن پنهنجي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم ۽ سندن اهل بيت جي ذريعي انسانيت جي رهنمائي ڪئي.