سوره یوسف — آيت 72

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• نَفْقِدُ: اسان وڃائي رهيا آهيون، اسان کي نه ٿو ملي.
• صُوَاعَ الْمَلِكِ: بادشاهه جو پيالو (اهو پيالو جنهن سان بادشاهه اناج ماپيندو هو).
• حِمْلُ بَعِيرٍ: هڪ اُٺ جي بار جيترو (اناج).
• زَعِيمٌ: ضامن، ذميوار، كفيل.

2) تفسير:

(يوسف عليه السلام جي ڀائرن کي واپس موٽائڻ لاءِ بادشاهه جي طرفان هڪ اعلان ڪرڻ وارو مقرر ڪيو ويو هو.) ان اعلان ڪرڻ واري ۽ سندس ساٿين چيو ته: اسان کي بادشاهه جو اهو پيالو نه ٿو ملي، جنهن سان هو اناج ماپيندو آهي. ۽ جيڪو به اهو پيالو واپس آڻيندو، تنهن لاءِ انعام طور هڪ اُٺ جي بار جيترو اناج هوندو. ۽ اعلان ڪرڻ واري چيو ته آءٌ ان انعام جو ضامن ۽ ذميوار آهيان، يعني اهو انعام ضرور ڏنو ويندو.

3) فائدا ۽ سبق:

• انصاف ۽ امانت داري: يوسف عليه السلام جي دور ۾ بادشاهه جي نظام ۾ اهو رواج هو ته گم ٿيل شيءِ جي واپسي لاءِ انعام جو اعلان ڪيو ويندو هو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته اسلام ۾ انصاف ۽ امانت داري کي اهميت ڏني وئي آهي.
• وعده پورو ڪرڻ: اعلان ڪرڻ واري پنهنجي ضمانت جو اعلان ڪيو، جنهن مان سبق ملي ٿو ته انسان کي پنهنجي وعدي تي قائم رهڻ گهرجي ۽ جيڪڏهن ڪنهن شيءِ جي ضمانت ڏئي ته ان کي پورو ڪري.
• حڪمت عملي اختيار ڪرڻ: يوسف عليه السلام پنهنجي ڀاءُ بنيامين کي پاڻ وٽ رکڻ لاءِ حڪمت عملي طور اهو طريقو اختيار ڪيو ته بادشاهه جو پيالو سندس سامان ۾ رکيو ويو، پوءِ ان جي ڳولا ۽ انعام جو اعلان ڪيو ويو. ان مان سبق ملي ٿو ته جائز مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ حڪمت ۽ تدبير سان ڪم وٺڻ ۾ ڪو حرج ناهي.
• اسلام جي زندگيءَ ۾ عملي هدايت: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي واقعا رڳو قصا ناهن، پر انهن ۾ انسان جي روزمره جي زندگيءَ لاءِ عملي هدايتون ۽ سبق موجود آهن. اهي اسان کي سيکارين ٿا ته معاملات ۾ ايمانداري، انصاف ۽ ذميواري جو مظاهرو ڪيئن ڪجي.