سوره یوسف — آیه 80

معانی کلمات:

• اسْتَيْأَسُوا: ناامید شدند.
• خَلَصُوا: جدا شدند و کنار کشیدند.
• نَجِیًّا: کسانی که با هم نجوا میکنند و پنهانی گفتگو مینمایند.
• کَبِیرُهُمْ: بزرگتر و مسنتر آنان (که مراد «روه» یا بزرگترین برادران است).
• مَوْثِقًا: پیمان محکم و عهد مؤکد.
• فَرَّطْتُمْ: کوتاهی کردید و تقصیر نمودید.
• أَبْرَحَ: جدا نمیشوم و ترک نمیکنم.

تفسیر آیه:

هنگامی که برادران یوسف از پاسخ مثبت او ناامید شدند و دیدند که یوسف حاضر نیست بنیامین را با آنان بازگرداند، از میان مردم کنار کشیدند و به خلوت رفتند تا در گوشهای پنهانی با یکدیگر به مشورت و رازگویی بپردازند. در آن جلسهی محرمانه، بزرگترین آنان که از همه مسنتر بود، سخن گفت و آنان را سرزنش کرد و گفت: «آیا نمیدانید که پدرتان یعقوب از شما پیمان محکمی به نام خدا گرفته است که بنیامین را نزد او بازگردانید؟ و پیش از این نیز در مورد یوسف کوتاهی کردید و به عهد خود وفا ننمودید و او را از پدر جدا کردید. پس من هرگز از این سرزمین (مصر) جدا نمیشوم و به سوی پدر بازنمیگردم، مگر اینکه پدرم به من اجازه دهد یا خداوند دربارهی من حکم کند و راهی برای بازپسگیری برادرم بگشاید؛ و خداوند بهترینِ حکمکنندگان است و داوری او عادلانهترین داوریهاست.»

فواید و پیامهای آیه:

• وفای به عهد و پیمان یکی از مهمترین اصول اخلاقی و دینی است؛ انسان مؤمن هرگز عهد خود را نمیشکند، حتی اگر به ضررش باشد.
• اعتراف به خطا و کوتاهی نشانهی رشد و بلوغ فکری است؛ بزرگترین برادر با شجاعت، اشتباه گذشتهی خود و دیگران را در مورد یوسف یادآوری کرد و از آن عبرت گرفت.
• توکل بر خدا و رضایت به حکم او در سختترین شرایط، آرامشبخش دلهای مؤمنان است؛ وقتی انسان بداند که خداوند بهترین داور است، هرگز ناامید نمیشود.
• صبر و استقامت در برابر مشکلات و پافشاری بر حق، از صفات برجستهی مؤمنان است؛ او حاضر نشد به خانه بازگردد تا حق برادرش را بگیرد.
• محبت و احترام به والدین در این آیه به زیبایی نمایان است؛ فرزند بزرگ، بدون اجازهی پدر حاضر به ترک محل نمیشود و این درس بزرگی برای احترام به خواستههای پدر و مادر است.