Йусуф сүрөсү — Аят 80

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• اسْتَيْأَسُوا – үмүт үзүштү, күтүүнү токтотушту.
• خَلَصُوا – адамдардан бөлүнүп, өз алдынча калышты.
• نَجِيًّا – жашыруун кеңешүү, сырдашуу; бул сөз жекелик жана көптүк, эркек жана аял үчүн тең колдонулат.
• مَوْثِقًا – бекем келишим, бекем берилген убада, ант.
• فَرَّطْتُمْ – кемчилик кылдыңар, талапка жооп бербедиңер, байкабай калдыңар.
• أَبْرَحَ – таштап кетүү, айрылуу, кетүү.
• يَحْكُمَ – өкүм кылуу, чечим чыгаруу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бир туугандар Юсуфтан (алейхи салам) өздөрү сураган нерсени ала албай, ага болгон үмүттөрү толук үзүлгөндөн кийин, адамдардан бөлүнүп, өз ара жашыруун кеңешүүгө киришти. Ошондо алардын ичинен эң улуусу (жашы боюнча чоңу) мындай деди: «Атаңар силерден бир тууганыңарды алып келүү жөнүндө Аллахтын ысымы менен бекем убада алганын билбейсиңерби? Ал эми мурун Юсуфтун ишинде да кемчилик кетирип, убадаңарда тура албаганыңар эсиңердеби? Ошондуктан мен Мысыр жеринен атам мага уруксат бермейинче же Аллах мен мага өкүм кылмайынча кетпеймин. Ал — өкүм кылуучулардын эң жакшысы, эң адилеттүүсү».

Бул аятта бир туугандардын өз атасына берген оор убадасын эске салып, мурунку кетирилген кемчиликтерин моюнга алуусу, ошондой эле чоң агасынын туруктуулугу жана Аллахка болгон ишеними чагылдырылган. Ал өзүнүн чечимин адамдын күчүнө эмес, Аллахтын өкүмүнө тапшырып, «Ал — өкүм кылуучулардын эң жакшысы» деп айткан.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Убадага бекем туруу – ата-энеге жана жакындарга берген убаданы аткаруу ыймандын белгиси. Бул аят убадага кыянаттык кылуу канчалык оор кесепетке алып келерин көрсөтөт.
• Аллахка таянуу – адам өз күчү жетпеген иштерде Аллахка таянып, Анын өкүмүн күтүү керек. Чоң агасынын «Аллах мага өкүм кылмайынча кетпеймин» дегени — ыймандуу адамдын чыдамкайлыгынын жана Аллахка болгон ишениминин жаркын үлгүсү.
• Кеңешүү жана биримдик – бир туугандардын жашыруун кеңешип, маселени чечүүгө аракет кылышы — мусулмандардын ортосунда кеңешүүнүн, акылдашуунун маанилүүлүгүн көрсөтөт.
• Күнөөнү моюнга алуу – мурунку кетирилген кемчиликтерди эстөө жана алардан сабак алуу — адамды оң жолго түртөт. Бул аят аркылуу Ыйык Курандын адамды өзүн оңдоого, жакшылыкка умтулууга чакырганын көрөбүз.
• Аллахтын адилеттиги – «Ал — өкүм кылуучулардын эң жакшысы» деген сөздөр бизди Аллахтын өкүмү ар дайым адилеттүү экенине ишенүүгө, сабыр кылууга үйрөтөт.