Йусуф сүрөсү — Аят 9

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• اقْتُلُوا — өлтүргүлө.
• اطْرَحُوهُ — аны таштап салгыла, ыргыткыла.
• أَرْضًا — жерге, б.а. алыс жерге, атасынан алыс аймакка.
• يَخْلُ لَكُمْ — силерге таза бош болсун, бошоп калсын.
• وَجْهُ أَبِيكُمْ — атаңардын жүзү, б.а. атаңардын көңүл бурүүсү жана мээрими.
• مِن بَعْدِهِ — андан кийин, анын иши бүткөндөн кийин.
• قَوْمًا صَالِحِينَ — жакшы адамдар, оңолгон коом; же болбосо тообо кылган адамдар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Якуб пайгамбардын уулдарынын бири-бирине айткан сүйлөшүүсү баяндалат. Алар Юсуфка (алейхи салам) болгон кыжырдануусун жана көрө албастыгын билдирип, аны жок кылуунун же алыс жерге алып барып таштап кетүүнүн жолун сунушташат. Максаты — атасы Якубдун (алейхи салам) көңүлү жана мээрими толук өздөрүнө бошоп калышы. Анткени атасынын жүрөгү Юсуфка байланган эле, ошондуктан алар аны четтетүү менен атасынын ыраазычылыгын жана көңүлүн өздөрүнө тартууну ойлошкон.

Алар мындай кылмышты жасагандан кийин да өздөрүн «жакшы адамдар» катары эсептешти же болбосо кылган күнөөлөрүнөн кийин тообо кылып, оңолуп кетүүнү ойлошту. Бул алардын ички кара ниеттигин жана өздөрүн актоо аракетин көрсөтөт. Бирок, албетте, кимдир бирөөнү өлтүрүү же ага зыян келтирүү менен «жакшы адам» болуу мүмкүн эмес. Бул аят адам баласынын напасынын жана көрө албастыктын канчалык коркунучтуу болушу мүмкүн экендигин эскертет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Көрө албастык жана напас адамды кылмышка түртөт: Юсуфтун агалары атасынын мээримин көрө албастыктан улам өлтүрүү же алыс жерге таштоо сыяктуу оор күнөөнү ойлошту. Бул бизге ичибиздеги көрө албастыкты жана напасты тизгиндеп, жакшылыкка умтулууга чакырат.
• Ата-энеге болгон мээрим жана адилеттик: Атасынын бир балага өзгөчө көңүл буруусу бир туугандар арасында кыжырданууну жаратты. Бул ата-энелердин балдарына болгон мамилесинде адилеттүү болушу керектигин, ошондой эле балдардын ата-энесине болгон сүйүүсүндө сабырдуу жана акылдуу болушун эскертет.
• Тообо жана оңолуу эшиги ачык: Агалары «кийин жакшы адамдар болобуз» деп ойлошкону — алардын күнөөнү жеңилдетүү аракети. Бирок, чыныгы тообо — күнөөнү таштап, кайра кайтпоо жана кечирим суроо. Бул аят аркылуу биз күнөө кылсак да, чын жүрөктөн тообо кылып, Аллахка кайтууга шашуу керектигин үйрөнөбүз.
• Аллахтын хикметүүлүгү жана кудуретүүлүгү: Агалары Юсуфту жок кылууну пландашса да, Аллах Таала аны сактап, кийин пайгамбар кылып, бүткүл Египетке башкаруучу кылды. Бул Аллахтын планы адамдардын планынан ар дайым үстөм экенин жана Аллах кааласа, жамандыктан жакшылык чыгара аларын көрсөтөт. Бул бизге жашоодогу кыйынчылыктарга сабыр кылып, Аллахка таянууга үндөйт.
• Ыймандуу болууга чакырык: Бул окуя аркылуу биз адилетсиздикке, көрө албастыкка жана кылмышка каршы туруп, ыймандуу, акыйкатчыл жана кечиримдүү болууга умтулабыз. Ислам дини бизди мындай жаман илдеттерден алыс болууга жана жакшылыкка чакырат.