سوره یوسف — آيت 9

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• اقْتُلُوا يُوسُفَ: يوسف کي قتل ڪري ڇڏيو.
• اطْرَحُوهُ أَرْضًا: کيس ڪنهن پري جي ملڪ ۾ اڇلي ڇڏيو، يعني اباڻي شهر کان پري ڪنهن اجنبي زمين تي موڪلي ڇڏيو.
• يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ: اوھان لاءِ اوھان جي پيءُ جي توجهه ۽ محبت خالص ٿي وڃي، هو صرف اوھان ڏانهن ئي ڌيان ڏئي.
• مِن بَعْدِهِ: يوسف جي قتل يا کيس پرڏيهه موڪلڻ کان پوءِ.
• قَوْمًا صَالِحِينَ: نيڪ ماڻهو، يعني توبهه ڪندڙ ۽ الله کان معافي وٺندڙ.

2) آيت جي تفسير:

يوسف عليه السلام جا ڀائر پاڻ ۾ صلاح مشورو ڪري رهيا هئا ته يوسف کي ڇا ڪجي، ته انهن چيو ته يوسف کي قتل ڪري ڇڏيو يا کيس ڪنهن اهڙي پري واري ملڪ ۾ اڇلي ڇڏيو جتان هو واپس نه اچي سگهي. انهن جو مقصد اهو هو ته سندن پيءُ حضرت يعقوب عليه السلام جي محبت ۽ توجهه صرف انهن ڏانهن ئي خالص ٿي وڃي، ۽ پيءُ جو ڌيان يوسف کان هٽي وڃي. اهي پنهنجي دل ۾ اهو به سمجهي رهيا هئا ته يوسف کي قتل ڪرڻ يا کيس پرڏيهه موڪلڻ کان پوءِ اسان توبهه به ڪنداسين ۽ نيڪ ماڻهن ۾ شامل ٿي وينداسين، ته جيئن اسان جو ڏوهه معاف ٿي وڃي ۽ اسان پنهنجي پيءُ جي نظر ۾ به سٺا بنجي وڃون. اهو سندن هڪ فريب ۽ نفساني سوچ هو، ڇو ته ڏوهه کان اڳ ئي توبهه جو ارادو ڪرڻ ۽ اهڙي گناهه جو منصوبو ٺاهڻ پاڻ ئي هڪ وڏو گناهه هو.

3) هن آيت مان ملندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته حسد ۽ دنياوي محبت انسان کي ڪيترو نه اونڌو ڪري سگهي ٿي، جو ڀائر پنهنجي ئي ڀاءُ کي قتل ڪرڻ يا پرڏيهه موڪلڻ جو منصوبو ٺاهڻ لڳا.
• اسان کي خبر پوي ٿي ته گناهه کان اڳ توبهه جو واعدو ڪرڻ ۽ گناهه تي مصر رهڻ ڪو نيڪي نه آهي، بلڪه اهو شيطان جو فريب آهي.
• الله تعاليٰ قرآن ۾ اهڙا واقعا بيان ڪري ٿو ته جيئن اسان عبرت حاصل ڪريون ۽ پنهنجي دلين کي حسد، بغض ۽ برائي کان پاڪ رکون.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ڪنهن به بري ڪم جو ارادو ڪرڻ کان اڳ ۾ ئي الله کان ڊڄڻ گهرجي ۽ پنهنجي نفس کي قابو ۾ رکڻ گهرجي.
• قرآن مجيد ۾ اهڙا حقيقي واقعا بيان ٿيل آهن جيڪي انسان جي فطرت، سندس ڪمزورين ۽ شيطان جي چالبازين کي چڱي طرح ظاهر ڪن ٿا، ۽ اسان کي صحيح رستو ڏيکارين ٿا.