سوره یوسف — آیه 91

معانی کلمات:

• آثَرَکَ: تو را برگزید و برتری داد، فضیلت بخشید.
• خَاطِئِینَ: خطاکارانِ عمدی و گناهکاران (در برابر «مُخطِئین» که به معنای خطای غیرعمدی است).

تفسیر آیه:

برادران یوسف (علیه السلام) هنگامی که حقیقت برایشان آشکار شد و دریافتند که آن عزیز مصر، برادر خودشان یوسف است، در حالی که شرمنده و پشیمان بودند، به او گفتند: «به خدا سوگند، خداوند تو را بر ما برتری داده و به علم، حلم، بردباری و فضیلت، بر ما برگزیده است. و ما در آنچه بر تو و برادرت روا داشتیم، قطعاً خطاکار و گناهکار بودیم.» آنان با این سخن، هم به برتری یوسف اعتراف کردند و هم به گناه خود اقرار نمودند و از کردهی خویش ابراز پشیمانی کردند. این اعتراف، نشانهی نهایت خضوع و فروتنی آنان در برابر برادرشان بود.

فواید و پیامهای آیه:

1. اعتراف به خطا، نخستین گام اصلاح است: برادران یوسف با وجود مقام و موقعیت، به گناه خود اعتراف کردند و این اعتراف، زمینهی بخشش و آشتی را فراهم ساخت. انسان مؤمن هرگز از اعتراف به خطای خود شرمنده نمیشود.
2. فضیلت و برتری، موهبتی الهی است: برتری یوسف به خواست و عنایت خداوند بود، نه صرفاً تلاش شخصی. این به ما میآموزد که هر فضیلتی را باید از جانب خدا بدانیم و در برابر صاحبان فضیلت، تواضع کنیم.
3. عفو و گذشت در اوج قدرت: یوسف (علیه السلام) در حالی که میتوانست انتقام بگیرد، با دیدن پشیمانی برادران، آنها را بخشید. این درس بزرگی است که گذشت در قدرت، نشانهی ایمان و بزرگواری است.
4. پشیمانی و طلب بخشش، درهای رحمت الهی را میگشاید: قرآن کریم به ما میآموزد که هیچ گناهی آنقدر بزرگ نیست که با توبه و پشیمانی صادقانه، بخشیده نشود. داستان یوسف و برادرانش نمونهای زنده از این حقیقت است که رحمت خداوند بر غضب او پیشی دارد.